Opracowanie tekstu: Mariusz
Świerczyński
PODATKI 2005
PODATEK DOCHODOWY OD OSÓB FIZYCZNYCH
I. INFORMACJE OGÓLNE
Podstawa prawna:
- ustawa z dn. 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od
osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn.
zm.)
Informacje odnoszą się do stanu prawnego i kwot obowiązujących
przy rozliczaniu podatku dochodowego za 2005 r.
Podane w opracowaniu informacje określają ogólne,
najważniejsze zasady dotyczące rozliczeń podatkowych. W każdej
bardziej skomplikowanej sytuacji, kiedy nie jesteśmy do końca
pewni, czy możemy, np. skorzystać z określonego odliczenia, lepiej
to wyjaśnić zwracając się po poradę, wyjaśnienie do urzędu
skarbowego.
Zmiany w 2005 r.
W zakresie podatków w 2005 r. w stosunku do roku ubiegłego
nastąpiły niewielkie zmiany.
>> Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z
dn. 4 maja 2004 r. sygn. K 8/03 ustalono, że wdowy/wdowcy (chodzi o
osoby owdowiałe w trakcie roku podatkowego albo w roku następnym,
ale przed złożeniem zeznania), zachowują możliwość skorzystania ze
wspólnego rozliczenia.
>> Poszerzono dotychczasowy katalog
nieopodatkowanych przychodów wolontariuszy o wydatki z tytułu
wyżywienia.
>> Wprowadzono możliwość odliczania od
dochodu wydatków ponoszonych przez podatnika z tytułu użytkowania
internetu w lokalu (budynku) będącym miejscem zamieszkania
podatnika w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty
760 zł.
>> Zmieniono zasady dokonywania darowizn,
a także wpłat 1% podatku na rzecz organizacji pożytku
publicznego.
>> Wpisane wcześniej do ustawy progi,
kwoty, limity odliczeń, ryczałtowe koszty uzyskania przychodów nie
zmieniły się.
>> Próbowano wprowadzić czwartą skalę
podatkową w wysokości 50%. Jednak wyrokiem z dn. 15 lutego 2005 r.
sygn. K 48/04 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność
wprowadzenia czwartego przedziału podatkowego w wysokości 50% - ze
względu na brak tzw. vacatio legis – tj. okresu potrzebnego na
zapoznanie się z przepisami i dostosowanie do nich. Oznacza to, iż
nadal mamy trzy przedziały podatkowe.
Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi w 2005 r.
8,50% podstawy wymiaru, a jednocześnie można ją odliczać od podatku
dochodowego tylko do wysokości 7,75% podstawy wymiaru. Oznacza to,
iż zapłacimy z własnego dochodu 0,75% składki, bez możliwości
odliczenia od dochodu.
Obowiązek podatkowy
Obowiązkiem każdego podatnika jest rozliczenie się z urzędem
skarbowym. Jeżeli posiadamy dochody tylko z jednego źródła, nie
dokonujemy odliczeń, nie opodatkowujemy się wspólnie z małżonkiem,
rozliczenia dokona za nas płatnik (pracodawca, ZUS). W innych
przypadkach rozliczamy się samodzielnie.
Płatnicy podatku (pracodawcy, ZUS) są obowiązani, w terminie do
końca lutego, po upływie roku podatkowego, sporządzić i przekazać
informację o uzyskanych przez podatnika w ciągu roku dochodach oraz
o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (tzw. PIT-11). Na tej
podstawie podatnik sumuje poszczególne dochody i zapłacone podatki
i wpisuje je do zeznania podatkowego, ewentualnie stosując
odliczenia i ulgi. Wypełniamy wtedy zeznanie podatkowe (tzw. PIT)
odpowiednio – dla osób posiadających dochody z wielu źródeł
niekorzystających z odliczeń, dla korzystających z odliczeń, bądź
dla podatników korzystających ze wspólnego opodatkowania z
małżonkiem.
W przypadku podatników uzyskujących dochód z emerytur i rent,
rent strukturalnych, rent socjalnych, świadczeń przedemerytalnych i
zasiłków przedemerytalnych oraz świadczeń pieniężnych dla cywilnych
ofiar wojny, a jednocześnie nieosiągających innych dochodów,
niestosujących odliczeń i ulg, nierozliczających się wspólnie z
małżonkiem (także niestosujących wspólnego rozliczenia - samotnie
wychowujących dziecko), przekazany do końca lutego podatnikowi i
urzędowi skarbowemu dokument „Roczne obliczenie podatku /
informacja o osiągniętych dochodach oraz o pobranych zaliczkach”
uznaje się jako zawierający obliczenie podatku należnego. Podlega
to oczywiście kontroli urzędu skarbowego. Oznacza to, iż podatnik
nie musi wypełniać odrębnego PIT przed końcem kwietnia.
Rozliczenie wspólne
Wspólne rozliczenie się małżonków
Kiedy warto, żeby małżonkowie rozliczyli się wspólnie? Na przykład,
jedno z nich zarabia mało lub wcale, a drugie osiąga dochody z II
albo III przedziału podatkowego. Jeśli dochody małżonków
mieszczą się w tym samym przedziale podatkowym, wtedy nie ma to
sensu.
Dlaczego? Wspólne rozliczenie polega na dodaniu dochodów
małżonków i podzieleniu tej sumy przez 2.
Przykład:
| Dochód w ciągu roku | Podatek do zapłacenia, jeśli małżonkowie rozliczają
się oddzielnie | Roczny dochód na jednego małżonka, przy wspólnym rozliczaniu
się z podatku dochodowego |
Żona 18 tys. zł
|
19% |
|
Mąż 42 tys. zł |
30% | 60 tys. zł : 2 = 30 tys. zł |
Przy wspólnym rozliczeniu się dochód na jednego małżonka
wyniesie 30 tys. zł. Ta kwota mieści się w I przedziale podatkowym,
czyli obowiązująca dla nich stawka podatkowa to 19%.
Od tego roku możliwość wspólnego opodatkowania dotyczy także
wdów/wdowców, tzn. sytuacji kiedy w trakcie roku podatkowego lub w
roku następnym, ale przed złożeniem zeznania podatkowego, jedno z
małżonków zmarło; wtedy drugie nadal może skorzystać ze wspólnego
rozliczenia. Ma to związek z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z
dn. 4 maja 2004 r. sygn. K 8/03, który uznał wyłączenie tego
rozwiązania w stosunku do wdów i wdowców za sprzeczne z Konstytucją
oraz z będącą konsekwencją tego wyroku nowelizacją ustawy.
Rozliczanie się osób samotnie wychowujących
dzieci
Osoby samotnie wychowujące w danym roku podatkowym:
- dzieci małoletnie,
- dzieci, bez względu na ich wiek, na które pobierany jest
zasiłek pielęgnacyjny (a więc dzieci niepełnosprawne),
- dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, jeśli
dzieci te nie uzyskały w roku podatkowym dochodów, z wyjątkiem
dochodów zwolnionych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz
dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty
podatku,
mogą skorzystać z podobnych zasad (jak przy wspólnym rozliczaniu
się małżonków).
Podatek liczymy w podwójnej wysokości od połowy dochodów takich
podatników. Tu podobnie jak w podanym wyżej przykładzie (dotyczącym
małżonków), czyli przy zarobkach 42 tys. zł rocznie, podatnik
musiałby zapłacić 30% podatku. Jeśli jednak skorzysta z ww.
możliwości, to wówczas zapłaci 19%, ponieważ połowa jego dochodów
to 21 tys. zł, a więc mieści się w I przedziale podatkowym.
Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się jednego z
rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną,
kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w
stosunku do której orzeczono separację (...). Za osobę samotnie
wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku
małżeńskim, jeżeli małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich
lub odbywa karę pozbawienia wolności.
UWAGA: Takie rozliczenie jest możliwe także
wówczas, gdy rodzic samotnie opiekował się dzieckiem tylko przez
część roku. Przykładowo: kobieta urodziła dziecko we
wrześniu 2005 r. i wychowuje je samotnie – może rozliczyć
podatek wspólnie z dzieckiem za cały 2005 r.
Jeżeli podatnik złoży płatnikowi oświadczenie o zamiarze
wspólnego opodatkowania w danym roku podatkowym z małżonkiem, bądź
na zasadach przysługujących osobom samotnie wychowującym dzieci,
jego zaliczki na podatek będą odpowiednio zmniejszone. Uniknie w
ten sposób nadpłaty podatku.
