W jednej z gmin uchwalono pogram współpracy z organizacjami pozarządowymi, w którym znalazł się zapis, że na jego realizację zostanie przeznaczonych 100 tys. zł. Ponad to wskazano pięć priorytetowych zdań publicznych: sport, edukacja, przeciwdziałanie uzależnieniom, ochrona i promocja zdrowia oraz pomoc społeczna. Wkrótce ogłoszono pierwszy konkurs. W zakresie sportu. I rozdano 98 800 zł.

– Czy organizacja pozarządowa może wpłynąć jakoś na takie rozporządzanie budżetem, czy można to zaskarżyć? – pyta nasz użytkownik.

– Program współpracy, na podstawie zapisów Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, zyskał określoną strukturę, w której wyróżnić można m.in.: katalog priorytetowych zadań publicznych oraz wysokość środków przeznaczanych na realizację programu. Elementy programu opisane w Ustawie (a jest ich jedenaście) stanowią szkielet, który w sposób jak najpełniejszy winien być wypełniony przez jednostkę samorządu terytorialnego. Największy wpływ na praktyczną realizację programu współpracy ma organ wykonawczy gminy (wójt, burmistrz lub prezydent miasta). To on stanowi o wysokości środków na poszczególne konkursy – odpowiada Paweł Szczyrski, dyrektor Biura ds. Organizacji Pozarządowych w Urzędzie Miasta Szczecin. – Organizacja pozarządowa nie ma prawie wcale wpływu na działania samorządu w opisywanym przypadku. Jedyne co można doradzić, to interwencję w komisji rewizyjnej rady gminy. Należałoby ją zainteresować sytuacją, w której np. wójt 98,8% środków przeznaczonych na realizację całego programu przekazuje na jedną dziedzinę. Można także poczekać, aż wójt będzie składał sprawozdanie z realizacji programu za dany rok (w terminie do 30 kwietnia). To także doskonała okazja, aby tematem zainteresować radnych.

Zdanie to podziela Michał Guć, wiceprezydent Gdyni i członek Rady Działalności Pożytku Publicznego przy MPiPS. Zwraca jednak uwagę, że z punktu widzenia formalnego działanie organu wykonawczego jest poprawne, więc komisja rewizyjna może nie mieć podstaw do interwencji.

– Dlatego radnych warto zainteresować sytuacją nie tylko za pośrednictwem komisji rewizyjnej, ale poprzez komisje problemowe (do spraw kultury, edukacji, zdrowia itd.), które „straciły” przez przyznanie wszystkich pieniędzy na sport – dodaje Michał Guć.

Przy uchwalaniu kolejnego programu współpracy można jednak pokusić się o to, aby zapisać w nim środki na realizację zadań ze wskazaniem, ile ma być przeznaczone na każdą z dziedzin. Należy się oczywiście liczyć z oporem urzędowych prawników, jednak – w ocenie Michała Gucia – nie ma przepisów, które nakazywałyby w programie podać kwotę w rozbiciu na poszczególne dziedziny działania, jak również nie ma przepisu, który zabraniałby takiego zapisu.

Podstawa prawna

• Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 r.

Art. 5a.

1. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwala, po konsultacjach z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, przeprowadzonych w sposób określony w art. 5 ust. 5, roczny program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3. Roczny program współpracy jest uchwalany do dnia 30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania programu.

2. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może uchwalić, w sposób określony w ust. 1, wieloletni program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3.

3. Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, nie później niż do dnia 30 kwietnia każdego roku, jest obowiązany przedłożyć organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego sprawozdanie z realizacji programu współpracy za rok poprzedni.

4. Program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 zawiera w szczególności:

1) cel główny i cele szczegółowe programu;

2) zasady współpracy;

3) zakres przedmiotowy;

4) formy współpracy, o których mowa w art. 5 ust. 2;

5) priorytetowe zadania publiczne;

6) okres realizacji programu;

7) sposób realizacji programu;

8) wysokość środków przeznaczanych na realizację programu;

9) sposób oceny realizacji programu;

10) informację o sposobie tworzenia programu oraz o przebiegu konsultacji;

11) tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych konkursach ofert.