DZIŚ

Dzień Pracownika Ochrony

VAT od kosztów administracyjnych ngo.pl

Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok w sprawie zasady odliczania VAT od kosztów administracyjnych. Jest on korzystny dla organizacji, której dotyczy – wynika z niego, że może ona odliczyć VAT od całości takich kosztów, a nie jak dotychczas proponowało Ministerstwo Finansów, proporcjonalnie.

Wiadomość archiwalna

A A A

autor(ka): Teresa Zagrodzka

2011-08-26, 06.54

Organizacje pozarządowe mogą prowadzić działalność gospodarczą, odpłatną i nieodpłatną pożytku publicznego. Z tej racji stają się niekiedy podatnikiem VAT (jeśli charakter usług wykonywanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej lub odpłatnej statutowej podlega opodatkowaniu VAT). W swojej działalności ponoszą również koszty administracyjne (np. wynajmu lokalu, usług telekomunikacyjnych, zarządzania), które są wspólne zarówno dla działalności statutowej (nieodpłatnej lub odpłatnej), jak i gospodarczej. Czy mogą odliczać VAT od całości tych kosztów? Na początku 2011 r. NSA w wyroku wydanym w sprawie jednego ze stowarzyszeń w związku ze sporem z Ministerstwem Finansów (MF) zdecydował, że może ono w pełni odliczać VAT od takich kosztów.

Wyjaśniamy, co ten wyrok oznacza dla NGO (jego treść znajduje się tutaj: orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/15FAA32FA4), na przykładzie organizacji, która prowadzi działania nieodpłatne w zakresie zajęć edukacyjnych dla dzieci oraz szkoleniową działalność gospodarczą. Organizacja ta osiąga przychody z działalności nieodpłatnej i gospodarczej, ponosi koszty w ramach działalności nieodpłatnej i gospodarczej oraz koszty administracyjne. Oto przykładowe kwoty przychodów i kosztów, które mogą być z nimi związane.

  • działalność nieodpłatna:
przychody - 300.000 zł
koszty - 270.000 zł
  • działalność gospodarcza:
sprzedaż opodatkowana - 200.000 zł
koszty związane ze sprzedażą opodatkowaną - 160.000 zł
  • koszty administracyjne: 25.000 zł
Zasada: sprzedajesz – płacisz, ale też odliczasz VAT
Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług (zwaną dalej ustawą o VAT) podstawę opodatkowania stanowi obrót, czyli np. sprzedaż usług czy towarów zarówno w ramach prowadzonej przez organizację działalności odpłatnej, jak i działalności gospodarczej. Obrót jest podstawą do naliczenia podatku VAT. Podatnik VAT ma też przywilej odliczenia podatku VAT od kosztów związanych z działalnością opodatkowaną.
Przykład: Organizacja w ramach działalności gospodarczej wystawiła fakturę za usługi szkoleniowe o wartości 1.000 zł netto + podatek VAT 230 zł (23%) – łącznie 1.230 zł brutto. W związku z tą usługą poniosła koszt wynagrodzenia trenera (osoba fizyczna) w wysokości 500 zł oraz wynajmu sali szkoleniowej o wartości 300 zł netto + podatek VAT 69 zł (23%). Organizacja może odliczyć podatek należny i do urzędu skarbowego musi odprowadzić różnicę: VAT naliczony 230 zł – VAT należny 69 zł, czyli 161zł.
Działalność nieodpłatna – nieopodatkowana VAT
Świadczone przez organizację usługi w ramach działalności nieodpłatnej, np. prowadzenie bezpłatnych zajęć edukacyjnych dla dzieci, nie podlegają opodatkowaniu VAT, gdyż działalność ta nie jest obrotem w rozumieniu ustawy o VAT. Przychody z działań nieodpłatnych organizacji to np. dotacje gminne, środki FIO czy wpływy z 1%. Nie ma tu obrotu, a więc dotacje oraz 1% nie podlegają opodatkowaniu VAT. W konsekwencji organizacja nie może też odliczyć podatku VAT od kosztów w ramach tej działalności, np. zakupu materiałów plastycznych czy sprzętu sportowego.
Działalność gospodarcza – opodatkowana VAT
Jednocześnie organizacja prowadzi działalność gospodarczą w zakresie szkoleń (kursy dla rodziców, pracodawców z prawa pracy, a w szczególności dla pracowników działów HR w zakresie tworzenia elastycznych form zatrudnienia dla pracowników – rodziców). W ciągu roku organizacja osiąga przychody ze sprzedaży o wartości 200.000 zł netto, jest więc podatnikiem VAT (próg opodatkowania VAT w 2011 r. to przychód ze sprzedaży opodatkowanej przekraczający 150.000 zł). Do kwot netto faktur wystawianych za swoje usługi organizacja dolicza podatek VAT (usługi te nie korzystają ze zwolnienia z podatku VAT w myśl art. 15 ust. 29) i jednocześnie w zakresie kosztów działalności gospodarczej może korzystać z odliczenia podatku VAT (np. od kosztów: zakup materiałów papierniczych, dojazd na szkolenia, wynajem sal szkoleniowych).
Koszty administracyjne
Organizacja ma swoją siedzibę w wynajętym lokalu – ponosi koszty administracyjne, które są związane zarówno z prowadzeniem działań statutowych nieodpłatnych, jak i działań gospodarczych. Są to np. czynsz części biurowej lokalu, koszt usług rachunkowych firmy księgowej, telekomunikacyjnych, koszty zarządu itd. Czy organizacja może odliczać VAT od kosztów administracyjnych, które są pośrednio związane z działalnością gospodarczą?
Wyliczenie proponowane przez MF
Dotychczasowa interpretacja Ministerstwa Finansów wymagała, żeby organizacja wyliczyła proporcję, według której przyporządkowałaby część kosztów administracyjnych do działalności nieodpłatnej, a część do działalności gospodarczej. Podstawą wyliczenia proporcji miał być „miarodajny i uzasadniony klucz podziału” ustalony przez samą organizację, wyznaczający proporcję między zakupami realizowanymi dla potrzeb działalności nieodpłatnej i działalności gospodarczej.
Gdyby za taki klucz przyjąć łączny przychód z działalności nieodpłatnej w stosunku do przychodu z działalności gospodarczej, to proporcja ta dla działalności gospodarczej w naszym przykładzie wyglądałaby tak: 200.000zł / (200.000zł + 300.000zł) = 200.000zł/500.000zł = 40%.
Zgodnie z tym podejściem 40% kosztów administracyjnych można by było przyporządkować do działalności gospodarczej. Tak więc przy łącznej wartości kosztów administracyjnych 25.000 zł z naszego przykładu 10.000 zł kosztów (40% x 25.000 zł) przypisanych byłoby do działalności gospodarczej. Od tej wartości kosztów administracyjnych organizacja miałaby prawo odliczyć podatek VAT.
Interpretacja NSA z 2011 roku
Proponowane przez MF wyliczanie proporcji kosztów, od których można odliczyć podatek VAT, stosuje się w ustawie o VAT w przypadku obrotu opodatkowanego i zwolnionego z VAT (przy stawce VAT równej 0% zgodnie z art. 86 ust. 1 oraz art. 90, ust. 2 i ust. 3 ustawy o VAT).
NSA – idąc za interpretacją organizacji – podkreślił, że działalność nieodpłatna nie podlega opodatkowaniu VAT w ogóle, nie może więc być brana pod uwagę przy wyliczaniu proporcji stosowanej do odliczenia częściowego VAT. W przypadku gdy organizacja wykonuje wyłącznie czynności opodatkowane (działalność gospodarcza lub odpłatna statutowa opodatkowana) i niepodlegające podatkowi (działalność nieodpłatna), przysługuje jej pełne (całościowe) odliczenie VAT od kosztów związanych z obydwoma rodzajami działalności jednocześnie (kosztów administracyjnych, ogólnych, kosztów zarządu).
Gdybyśmy zatem chcieli policzyć proporcję dla naszego przykładu, to powinniśmy wziąć pod uwagę tylko wartość obrotu generowanego przez sprzedaż, opodatkowaną podatkiem VAT – w naszym przykładzie jest to 200.000 zł przychodów z działalności gospodarczej. Proporcja ta wynosiłaby więc: 200.000zł / 200.000zł x100% = 100%[1].
Stąd w tym przypadku organizacji przysługuje odliczenie podatku VAT od całkowitych kosztów administracyjnych – a więc od całej kwoty 25.000 zł. Nie działa tu odliczenie częściowe wedle proporcji, a odliczenie pełne.
Nieprecyzyjne prawo – wina państwa
Broniąc swego stanowiska, MF uciekało się do dyrektyw unijnych. Ciekawe jest w cytowanym wyroku NSA stwierdzenie:
W sytuacji konfliktu pomiędzy organem i państwem prawo do odwołania się do postanowień dyrektyw unijnych ma wyłącznie podatnik, a nie państwo. Państwo bowiem jest zobowiązane do zapewnienia wykonania regulacji wynikających z regulacji wspólnotowych, a jeżeli zrobiło to nieprecyzyjnie, nie może obciążać konsekwencjami podatnika.
Jeśli zatem polski ustawodawca nie zadba o to, by prawo było precyzyjne i zgodne z dyrektywą unijną, podatnik nie może być z tego powodu karany rozstrzygnięciem na jego niekorzyść. Organy państwowe nie mogą w tym przypadku posłużyć się przepisem unijnym działającym na niekorzyść podatnika.
Dla organizacji pozarządowych wyrok ten oznacza znaczne oszczędności zarówno finansowe (prawo do odliczenia wyższej wartości podatku VAT naliczonego od kosztów administracyjnych), jak i związane z nakładem pracy ponoszonym na żmudne ustalanie klucza do odliczeń, który zawsze mógł być zakwestionowany przez urząd skarbowy pod względem jego „miarodajności i uzasadnienia”.
Zapytaj swój urząd skarbowy
Wyrok NSA jest rozstrzygający dla organizacji, w sprawie której został wydany. Nie jest jednak wiążący dla innych organizacji pozarządowych, czyli nie można zastosować go automatycznie (zdecydować o sposobie odliczenia VAT od kosztów administracyjnych) do innej organizacji bez zapytania o zdanie urzędu skarbowego. Stanowi jednak precedens, na który możemy powoływać się, jeśli zwrócimy się do naszego urzędu skarbowego z prośbą o interpretację w podobnej sprawie.
 
Dziękujemy p. Agnieszce Gamdzyk za uwagi do tekstu.
 
PODSTAWA PRAWNA

[1] Jeśli w organizacji obok sprzedaży opodatkowanej podatkiem VAT (przychody = 200.000 zł) występuje także sprzedaż zwolniona z podatku VAT (np. przychody = 50.000 zł) oraz sprzedaż nieopodatkowana (przychody = 300.000 zł), to proporcję kosztów administracyjnych, od których można odliczyć podatek VAT należy liczyć następująco: łączny obrót podlegający opodatkowaniu VAT (sprzedaż opodatkowana i sprzedaż zwolniona) = 200.000 zł + 50.000 zł = 250.000 zł; proporcja = 200.000zł / 250.000zł x 100% = 80%.

***

KOMENTARZ PRAWNIKA

Orzeczenie NSA komentuje Wojciech Śliż z PricewaterhouseCoopers Sp. z o.o. :
W wyroku z dn. 8 kwietnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zajął się jednym z poważniejszych zagadnień dotyczących systemu podatku do towarów i usług (dalej: „VAT”), a mianowicie kwestii odliczenia podatku VAT w przypadku, gdy stowarzyszenie poza nieopodatkowaną działalnoscią statutową wykonuje również czynności, które podlegaja opodatkowaniu VAT.
Co do zasady podatek VAT naliczony wynikający z zakupów jest dla nabywcy odliczalny, pod warunkiem, że nabycia te są związane z jego działalnością podlegającą opodatkowaniu. Prawo do takiego odliczenia podlega stosownemu ograniczeniu, w sytuacji gdy podatnik wykonuje jednocześnie działalność opodatkowaną i zwolnioną od VAT. Wtedy, jeżeli podatnik nie jest obiektywnie w stanie przyporządkować określonego zakupu do konkretnej sfery prowadzonej działalności, ma on prawo do proporcjonalnego odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego zakupów w oparciu o tzw. strukturę lub współczynnik struktury sprzedaży VAT.
Przepisy w zakresie podatku VAT nie regulują natomiast sytuacji, w których dany podmiot wykonuje czynności opodatkowane i czynności pozostające poza zakresem tego podatku (dalej: „czynności poza VAT”), a dokonywane przez niego zakupu dotyczą obu tych sfer działalności.
Zdaniem Ministra Finansów, który rozpatrywał sprawę stowarzyszenia dla ustalenia kwoty podatku VAT naliczonego podlegającej odliczeniu, podatnik powinien dokonać dwustopniowej analizy: (i.) w pierwszej kolejności powinien dokonać podziału na koszty związane tylko z działalnością poza VAT i działalnością podlegającą temu podatkowi (tj. opodatkowana i zwolnioną z opodatkowania), (ii.) a w drugiej dokonać podziału na zakupy związane z działalnością opodatkowaną i zwolnioną – pomimo faktu, iż obiektywnie nie jest w stanie dokonać takich podziałów.
Sąd rozpatrujący tę sprawę, nie zgodził się z takim podejściem organu, nie ze względu na brak jego logiki, lecz przez wzgląd na brak rozwiązania wskazanego przez organ w polskich regulacjach w zakresie podatku VAT. W ocenie NSA w przypadku podatku związanego tylko z czynnościami opodatkowanymi oraz z czynnościami niepodlegającymi podatkowi, podatnik nie stosuje odliczenia częściowego wedle proporcji, lecz odliczenie pełne. Zdaniem NSA, wartość czynności niepodlegających w ogóle opodatkowaniu nie wchodzi bowiem do sumy wartości obrotów ustalanych dla potrzeb liczenia proporcji sprzedaży. W przypadku, gdy podatnik wykonuje wyłącznie czynności opodatkowane oraz czynności niepodlegające podatkowi, nie ma obowiązku stosowania odliczenia częściowego (gdyby ewentualnie chciał ustalać proporcję sprzedaży dla celów odliczenia, to wyniesie ona 100%).
Komentowane orzeczenie ma fundamentalne znaczenie zarówno dla organizacji pożytku publicznego, jak i dla innych podmiotów, które prowadzą działalność poza VAT i „w VATcie” (np. uczelnie wyższe). Rozstrzygnięcie NSA potwierdza, iż takie podmioty nie tylko mają prawo do odliczenia podatku VAT wynikającego z ich zakupów, ale również prawo to jest znacznie szersze niż do tej pory podmioty te przypuszczały.
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!

SKOMENTUJ

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora.


KOMENTARZE

Nie ma żadnych komentarzy - dodaj komentarz
Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.