Przejdź do treści głównej

Ubóstwo i wykluczenie w raporcie [wywiad]

autor(ka): Dariusz Mieczysław Mól (ngo.pl)
2011-02-25, 07:15
archiwalne
Ryszard Szafenberg
Z inicjatywy Polskiej Koalicji Social Watch (PK SW) i Polskiego Komitetu European Anty-Poverty Network (PK EAPN) powstał „Polski Raport Social Watch 2010. Ubóstwo i wykluczenie społeczne w Polsce”. Pojawiło się w nim wiele nowych wątków dotyczących problemu ubóstwa i wykluczenia ważnych dla organizacji pozarządowych. O raporcie rozmawiamy z jego redaktorem naukowym – dr. hab. Ryszardem Szarfenbergiem z Instytutu Polityki Społecznej UW.

Raport składa się z kilku części. Co zawiera każda z nich?
Ryszard Szarfenberg: – Pierwsza część raportu poświęcona jest perspektywie partycypacyjnej. Chcieliśmy oddać głos samym osobom doświadczającym ubóstwa i wykluczenia. Pokazujemy inicjatywę wspieraną przez EAPN, której kulminacją są Europejskie Spotkania Osób Doświadczających Ubóstwa i Wykluczenia Społecznego. Po każdym z tych spotkań wydawany jest dokument, którym powinni przejąć się europejscy i krajowi decydenci. I który powinny znać organizacje pozarządowe zajmujące się problematyką społeczną. Z kolei dwa pozostałe teksty pokazują wyniki badań jakościowych Feministycznego Think Tanku w Wałbrzychu i Krośnie. W badaniach połączono wątki ubóstwa i płci, a o tych problemach mówią kobiety, które ich doświadczają.

Druga część raportu dotyczy różnych grup, które uznaje się za bardziej zagrożone wykluczeniem, czyli dzieci, kobiety, osoby starsze i niepełnosprawne – w ostatnim przypadku poruszyliśmy kwestię wykluczenia cyfrowego. Zajęliśmy się także innymi obszarami wykluczenia, ze szczególnym uwzględnieniem zdrowia, edukacji, mieszkalnictwa, społeczeństwa informacyjnego, zadłużenia. Są tam również wątki wykluczenia prawnego i wykluczenia z rzecznictwa, uwzględniające problematykę dyskryminacji.

Trzecia część raportu dotyczy prowadzenia polityki w zakresie ubóstwa i wykluczenia społecznego. Wychodzimy od analizy tego, jak była realizowana w Polsce polityka europejska, na przykład Strategia Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym w ramach Strategii Lizbońskiej, potem zajmujemy się naszą Narodową Strategia Integracji Społecznej 2004-2010, a kończymy na sprawach pomocy rodzinie i pomocy społecznej.

Nowym wątkiem w raporcie są głosy organizacji działających w obszarze dyskryminacji, ubóstwa i wykluczenia...
R. Sz. – Tak, chcieliśmy, aby przedstawiciele tych organizacji komentowali zamieszczone ekspertyzy akademików i profesorów. To kolejny aspekt partycypacyjny tego raportu – nie tylko angażujemy tych, których ten raport dotyczy, ale staramy się także, aby organizacje broniące interesów tych ludzi wystąpiły z głosem uzupełniającym, a czasem krytycznym wobec treści, jakie pojawiły się w ekspertyzach. To połączenie wątków partycypacyjnych i dobrej jakości ekspertyz naukowych jest ogromną zaletą tego raportu.

Do raportu dołączone są też dodatki
R. Sz.: – Jeden jest moim tekstem przedstawiającym podstawowe fakty z zakresu ubóstwa i wykluczenia, ale również nierówności i dyskryminacji w Polsce. Jest on ilustrowany najbardziej aktualnymi danymi na ten temat, w wielu przypadkach w ujęciu porównawczym. Drugi dodatek to prezentacja z podstawowymi faktami dotyczącymi ubóstwa i dyskryminacji. Będzie jeszcze skrót raportu globalnego Social Watch przetłumaczony na język polski „Social Watch. Raport 2010. Po kryzysie: czas na nowy porządek”.

Zatrzymajmy się na chwilę przy aktualnych danych, o których Pan wspomniał. Jak kwestia ubóstwa przedstawia się w Polsce?
R. Sz.: – Są to dane, które zatrważają. Najmniejsza z liczb, ale zdecydowanie najgorsza, jaką przytaczam w prezentacji, pokazuje, że skrajnym ubóstwem w Polsce objętych jest ponad 2 mln osób. To bardzo dużo, bo ci ludzie mają dochody niższe niż minimum egzystencji. Z kolei głębokiej deprywacji materialnej podlega ponad 5 mln Polaków. Według Eurostatu i Unii Europejskiej głęboka deprywacja materialna to niemożność zaspokojenia 4 lub więcej z 9 podstawowych potrzeb takich jak: nie mamy rezerw na nieprzewidziane wydatki, nie stać nas na tydzień wakacji poza domem, na płacenie rat kredytu i rachunków, na posiłek mięsny, drobiowy lub rybny co dwa dni, nie stać nas na ogrzanie mieszkania, na pralkę, telewizor kolorowy, telefon lub samochód.

Warto też zauważyć, że odsetek tych, którzy mają dochody niższe niż minimum socjalne wynosił w 2008 r. 42 %, co stanowiło ponad 16 mln Polaków. Ponadto pozytywne trendy obniżania wskaźników ubóstwa, jakie miały miejsce od 2005 r. – w2009 r. zaczynają się odwracać. Szokujące jest również to, że ludzie, którzy mają wyższe wykształcenie i którzy są w wieku najbardziej mobilnym – także są zagrożeni głęboką deprywacją materialną. Jeżeli mówimy, że praca czy wyższe wykształcenie chroni przed ubóstwem, to z badań wynika, że tak nie zawsze jest i 4 % Polaków w wieku 25-49 lat, mających wyższe wykształcenie podlega głębokiej deprywacji materialnej, a 10% zatrudnionych w tym samym wieku jest w podobnej sytuacji

Co ważnego z raportu wynika dla organizacji pozarządowych?
R. Sz.: – Raport pokazuje, że strategiczne znaczenie dla organizacji pozarządowych ma współpraca z badaczami uniwersyteckim. Głos organizacji powinien być wspierany dobrej jakości wiedzą naukową. Po drugie, ważne jest wyjście poza lokalne sprawy, gdyż o zasadniczych kierunkach rozwoju polityki społecznej decydują dzisiaj politycy w organach Unii Europejskiej i w globalnych organizacjach międzypaństwowych. Uzyskanie prospołecznego wpływu na te decyzje jest kluczowe i po to stworzono sieci globalne takie jak Social Watch i regionalne, np. European Anti-Poverty Network. Tymczasem rodzime organizacje rzadko myślą o tym, aby wpływać na posłów czy rząd, nie mówiąc już o decydentach europejskich czy globalnych, tak jak Social Watch, który chce mieć wpływ np. na to, co dzieje się w ONZ. Do Polskiej Koalicji Social Watch należy tylko 10 innych federacji i organizacji, a do Polskiego Komitetu EAPN niewiele więcej, bo 29 organizacji (w tym również organizacje parasolowe takie jak WRZOS).

Wyjście poza lokalne sprawy to na pewno ważna kwestia dla organizacji, które są skupione w Social Watch czy sieci EAPN. A co z organizacjami niezrzeszonymi w tych koalicjach? Co one cennego mogą wynieść z raportu?

R. Sz.: – Po pierwsze, raport daje bardzo bogaty, różnorodny materiał treściowy i pokazuje pewne idee, jak choćby znaczenie badań partycypacyjnych, czy angażowanie w działalność socjalną osób, którym organizacje bezpośrednio pomagają. Dzięki temu można uniknąć paternalizmu i tym podobnych błędów popełnianych nagminnie w działalności socjalnej i typowo dobroczynnej. Po drugie, organizacje mają niejako gotowy merytoryczny materiał, dzięki któremu mogą uzasadniać swoje działania zagadnieniami z zakresu problemów społecznych. Mogą wykorzystać też konkretne głosy organizacji, bo w raporcie znajdują się informacje o tym, co się obecnie dzieje np. z niektórymi ustawami. Wydaje mi się, że zarówno podejście, które jest w raporcie, jak i jego treść, a także to, kto wydał ten raport może naszym organizacjom pozarządowym otworzyć oczy na ponadlokalny i ponadkrajowy wymiar kwestii ubóstwa i wykluczenia, a także zainspirować do nowych działań, w szczególności pod hasłami partycypacji i empowerment, a także działań antydyskryminacyjnych Prawa człowieka są niepodzielne, a ich realizacja współzależna i dlatego należy łączyć działania socjalne z antydyskryminacyjnymi. Ubóstwo to naruszenie podstawowych praw człowieka.

Jaka jest dostępność raportu?
R. Sz.: – Głównym dysponentem raportu jest jego wydawca, czyli Kampania Przeciw Homofobii. Raport jest w wersji elektronicznej dostępny na ich stronach, jest też na stronach EAPN Polska. Dodatek do raportu i prezentacja, o której wspomniałem są dostępne też poprzez moją stronę (rszarf.ips.uw.edu.pl).

 

***

dr hab. Ryszard Szarfenberg

Absolwent Instytutu Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego. Związany zawodowo z IPS od 1992 r. Zajmuje się teorią i praktyką polityki społecznej oraz jej poszczególnych dziedzin, a także ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Autor książek, artykułów, referatów, a także omówień, relacji, opinii, raportów, ekspertyz i prezentacji poświęconych m.in. różnym aspektom polityki społecznej i problemów społecznych. Członek wielu organizacji, np. Rady Ekspertów Społecznych EAPN Polska czy Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej.


Źródło: inf. własna (ngo.pl)
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!
Wyraź opinię 0 0

Skomentuj

KOMENTARZE

  • [+] Rozwiń komentarz A CHORZY PSYCHICZNIE ? ~lena 28.02.2011, 06:03 W/G BADAN W POLSCE ZYJE 1 % CORUJACYCH PSYCHICZNIE .KTO POCHYLI SIE NAD LOSEM TYCH AUTENTYCZNIE WYKLUCZONYCH ? W POLSCE - I POMOCY I OCHRONY - DLA NAJBARDZIEJ POKRZYWDZONYCH , BRAK . ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz podziękowania za polską perspektywę ubóstwa i wykluczenia społecznego w europejskim raporcie Social Watch ~Dorota Sienkiewicz 25.02.2011, 10:36 korzystając z okazji natkniecia sie na niniejszy wywiad dotyczący ostanio wylansowanego europejskiego raportu Social Watch, chciałabym serdecznie podziekowac za wkład i zaprezentowanie polskiej perspektywy na ubóstwo i wykluczenie społeczne. tyle sie mówi o tym, iż obecny kryzys ekonomiczny jakoś "oszczędził" Polskę, wprowadzając nieco fałszywe poczucie bezpieczeństwa. mało sie jednak przy tej okazji porusza tematów związanych z rosnącymi nierównościami spowodowanymi przez ów kryzys. patrząc tylko i wyłącznie na wskaźniki GDP nie zrozumiemy nic. w miedzyczasie liczba osób żyjących na i poniżej granicy ubóstwa (włączając dzieci), bezrobotnych lub tzw. working poor, bezdomnych, chorych i zyjących w fatalnych i szkodliwych dla zdrowia warunkach rośnie w miliony. zdecydowanie więcej uwagi musi zostać poświęconej tej tematyce. ODPOWIEDZ

Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

  • integracja społeczna
  • organizacje wspierające
  • przeciwdziałanie ubóstwu
  • tradycja