„Postawy wobec gejów i lesbijek”, komunikat z badań, CBOS, Warszawa lipiec 2010

CBOS zbadał stosunek Polaków do gejów i lesbijek, a także ich praw w sferze publicznej, prywatnej oraz w pracy.

W porównaniu z wcześniejszymi badaniami CBOS-u zwiększył się odsetek Polaków, którzy deklarują, że znają osobę o orientacji homoseksualnej. W 2005 r. deklarowało to 16% Polaków, w 2008 15%, a obecnie 24%. Nie wiadomo, czy jest to symptom oswajania się Polaków z homoseksualizmem, czy wynika ze zwiększenia liczby coming out-ów (ujawniania orientacji przez osoby homoseksualne).

64% Polaków uważa, że organizacje grupujące gejów i lesbijki nie powinny mieć prawa urządzać publicznych manifestacji. 30% przyznaje im takie prawo. Od grudnia 2005 r. kiedy poziom przyzwolenia zauważalnie się zwiększył do 33% (jeszcze w kwietniu 2005 r. wynosił 20%), pozostaje on na stabilnym poziomie.

64% Polaków uważa że para osób homoseksualnych pozostających ze sobą w intymnym związku nie ma prawa pokazywać publicznie swojego sposobu życia. 29% uważa, że ma takie prawo. Widać wzrost tolerancji w tym względzie. W 2005 r. aż 78% Polaków było zdania, że pary osób homoseksualnych nie mają prawa pokazywać publicznie swojego sposobu życia, 16% miało zdanie przeciwne.

Deklarowana przez respondentów znajomość osób homoseksualnych wpływa na zwiększenie poziomu aprobaty obecności osób homoseksualnych w przestrzeni publicznej.

44% Polaków uważa, że istnieją profesje, których nie powinni wykonywać geje, 36% uważa, że są zawody, których nie powinny wykonywać lesbijki. 77% wskazań dotyczy pracy z dziećmi i młodzieżą (nauczyciele, wychowawcy, katecheci, pedagodzy). 24% wskazało lekarzy i inne profesje związane z ochroną zdrowia (psycholog, seksuolog, pediatra, pielęgniarz). 8% wymieniło służby mundurowe (żołnierz, policjant), 6% stanowiska publiczne (polityk, urzędnik). Na podstawie tych odpowiedzi można stwierdzić, że wśród części Polaków panuje stereotypowe przeświadczenie, że homoseksualizm – w odróżnieniu od heteroseksualizmu – przekłada się (nawet w sposób niekontrolowany) na inne sfery życia i działania, niezwiązane z seksualnością.

Jednocześnie 76% Polaków nie miałaby nic przeciwko temu, aby osoba homoseksualna pracowała w tej samej firmie, 70% – aby była ich bezpośrednim współpracownikiem, 67% – bezpośrednim przełożonym. 51% aktywnych zawodowo Polaków jest zdania, że w ich firmie osoba homoseksualna byłaby traktowana tak samo jak inni pracownicy. 27% uważa, że byłaby traktowana gorzej. Wśród ogółu Polaków przeważa przeświadczenie, że pracownicy o orientacji homoseksualnej są traktowani gorzej (uważa tak 45%), 28% uważa, że są traktowani na równi z innymi.

Polacy mają bardzo podzielone opinie na temat związków osób tej samej płci. 45% uważa, że powinno istnieć w Polsce prawo, które pozwalałoby osobom tej samej płci zawieranie związków (nie będących małżeństwem) gwarantujących wspólne opodatkowanie i dziedziczenie. 47% jest przeciw. Od kilku lat nieznacznie wzrasta liczba zwolenników tych związków. 16% jest za prawem do zawierania małżeństw przez osoby jednej płci (78% przeciw). 89% Polaków jest przeciwnych możliwości adopcji dzieci przez pary homoseksualne (6% za). 37% Polaków jest zdania, że osoby homoseksualne pozostające w związku intymnym nie powinny mieć prawa do uprawiania seksu (42% ma zdanie przeciwne).

W społeczeństwie dominuje opinia (86%), że homoseksualizm jest odstępstwem od normy, i większość (63%) uważa, że należy go tolerować, a 23% że tolerować go nie wolno. Tylko 8% badanych uznaje homoseksualizm za coś normalnego. W ostatnich latach widoczne jest zwiększenie tolerancji w stosunku do osób homoseksualnych. W 2001 r. tylko 47% respondentów było zdania, że homoseksualizm – choć jest odstępstwem od normy – należy tolerować, 41% uważało, że nie należy go tolerować, a za rzecz normalną uznawało go 5% pytanych.

Generalnie rzecz biorąc, postawy Polaków wobec osób homoseksualnych są względnie trwałe. Większość Polaków wciąż nie wyraża zgody na jawną obecność osób homoseksualnych w przestrzeni publicznej, na zawieranie związków małżeńskich i adopcję dzieci, silne są uprzedzenia związane z pracą zawodową gejów i lesbijek. Choć zauważalne są niewielkie zmiany w kierunku większej tolerancji.

Badanie przeprowadzono w dniach 8-19 kwietnia 2010 na liczącej 1056 osób reprezentatywnej próbie losowej dorosłych Polaków.