Przypomnijmy, że aktualnie takie zwolnienie dotyczy darowizn żywnościowych. Ma ono jednak bardzo ograniczony zakres. Nie wszystkie organizacje mogą otrzymać takie darowizny – jedynie organizacje pożytku publicznego. Nie wszystkie rodzaje żywności mogą być podarowane bez opodatkowania. Nie wszyscy zainteresowani mogą też dokonać takiej nie opodatkowanej darowizny. Jednym z kluczowych problemów jest na przykład to, że niewątpliwie, bez ryzyka płacenia podatku, darowiznę może poczynić wytwórca danego towaru. Tego samego nie zrobić jednak dystrybutor, czyli sklep albo hurtownia. W ustawie jest mowa wyłącznie o producencie. Prawnicy co prawda twierdzą, że w tym przypadku można byłoby zastosować rozszerzającą interpretację celowościową i przyjąć, że (zgodnie z intencjami ustawodawcy wyrażonymi w uzasadnieniu) również dystrybutorzy produktów żywnościowych powinni mieć możliwość przekazania darowizn unikając jednocześnie opodatkowania. Przepisy są jednak niejasne, a resort finansów nie przedstawił swojego stanowiska w tej sprawie. Niemniej nawet ta niedoskonała regulacja była przełomem i spowodowała, że przynajmniej organizacje redystrybuujące żywność do osób potrzebujących odczuły pozytywne efekty jej funkcjonowania.

Tymczasem posłowie przedstawili projekt zmian, którego celem jest między innymi zniwelowanie opisanych wyżej problemów, ale przede wszystkim rozszerzenie zwolnienia z podatku również innych darowizn rzeczowych niż żywnościowe. Projekt ustawy zawiera również propozycję uregulowania kwestii tzw. „charytatywnych SMS-ów”. Będzie to więc konkurencyjna propozycja, do pomysłu zwolnienia SMS-ów zaprezentowanego niedawno przez rząd. Propozycja ustawy została już przesłana do marszałka Sejmu i niebawem będzie poddana pierwszemu czytaniu. Projekt przygotowany przez posłów wydaje się bardzo liberalny.

Według zamysłu autorów, zwolnieniu z opodatkowania podlegać będą nie tylko wszelkie darowane towary, ale także usługi. Zatem jeśli te przepisy miałyby wejść w życie, wówczas rozwiązany by został na przykład problem świadczenia na rzecz organizacji nieodpłatnych porad prawnych. Ponadto wbrew trendowi zmierzającemu do przyznawania co raz większych przywilejów wyłącznie organizacjom pożytku publicznego, z efektów wejścia w życie zaproponowanych przepisów mogłyby skorzystać wszystkie organizacje, niezależnie od tego, czy mają status OPP, czy też nie.

Procedura korzystania ze zwolnienia również byłaby bardzo prosta. Wedle projektu wystarczy, żeby dary były przekazane organizacji działającej w jednym z obszarów pożytku publicznego i udokumentowane fakturą. Ponadto nie opodatkowanie darowizny będzie możliwe tylko wtedy, gdy zostanie ona wykorzystana na realizację zadań statutowych.

Pierwsza lektura projektu ustawy pozwala również sformułować pewne wątpliwości. Nie wiadomo na przykład jak będzie weryfikowane uprawnienie do zwolnienia, które jest uwarunkowane wymogiem wykorzystania przez organizację otrzymanych darowizn wyłącznie w celach statutowych (art. 43a ust. 2 pkt 3 projektu). Czy za ewentualną nieuczciwość organizacji, jeśli nie wykorzysta ona darowizny na cele statutowe, będzie karany przedsiębiorca? Taki zapis może prowadzić do nadużyć lub pozornego egzekwowania tego wymogu. Czy darczyńca, żeby mieć pewność, że może skorzystać ze zwolnienia, będzie musiał żądać sprawozdania z wykorzystania darowizny od organizacji? O tym projekt nie wspomina, ale nawet jeśli tak miałoby być, to niestety trzeba założyć, że w wielu przypadkach będą to sprawozdania fikcyjne. Podobny mechanizm funkcjonuje już w przypadku tzw. darowizn kościelnych i oględnie mówiąc jest on mało efektywny.

Pewne ryzyka wskazują również eksperci pytani przez Gazetę Prawną. Projekt przewiduje bowiem, że podatnicy nie będą uwzględniać wartości darowizn przy obliczaniu proporcji tzw. sprzedaży opodatkowanej ograniczającej prawo do odliczenia VAT. To może prowadzić do kolejnych nadużyć ze strony przedsiębiorców, którzy mieliby ochotę zaniżyć wielkość obrotów. Gazeta Prawna wskazuje również, że propozycja poselska może okazać się zbyt swobodna w swojej formie i naruszać przepisy tzw. „VI Dyrektywy” regulującej kwestie podatku od towarów i usług na rynku unijnym.

Jednakże mimo zastrzeżeń warto zaznaczyć, że propozycja projektu zmian w ustawie o VAT wychodzi naprzeciw postulatom organizacji zgłaszanym już od wielu lat. Warto więc docenić fakt, że decydenci nie zapomnieli zupełnie o problemie opodatkowania darowizn rzeczowych.