Chińska egzekucja Tybetańczyków jest niezgodna z międzynarodowymi standardami sądownictwa. Te egzekucje mają podłoże czysto polityczne (patrz przypisy 1 i 2) i obawiamy się, że skazani nie mieli zapewnionej sprawiedliwego procesu sądowego. Wtorkowe egzekucje pokazują, że Chiny użyją każdej możliwej metody, aby zastraszyć Tybetańczyków i zniszczyć wszystkie ruchy opozycyjne przeciw okupacji w Tybecie.

Lobang Gyaltsen i Loyak zostali skazani na śmierć 8 kwietnia 2009. Zostali oskarżeni za “wzniecenie pożaru”, w wyniku którego - według agcncji Xinhua - w Lhasie 14 marca 2008 zmarło siedmiu Chińczyków. Wydarzenie miało miejsce, gdy cichy czterodniowy protest mnichów tybetańskich przerodził się w Lhasie w zamieszki uliczne. W oświadczeniu Xinhua z dnia 8 kwietnia stwierdzono, że “egzekucja na skazanych musi być przeprowadzona, aby ostudzić złość ludzi”. Zgodnie z procedurą sądowa przed wykonaniem wyroku kary śmierci powinien on być zweryfikowany przez Najwyższy Sąd Ludowy, ale żadna informacja, czy tak było w tym przypadku nie jest dostępna.

Tożsamości innych Tybetańczyków, na których przeprowadzono egzekucję – Pekyi, i prawdopodobnie czwartej osoby – pozostaje nieznana. Trzech Tybetańczyków otrzymało wyrok śmierci w zawieszeniu, po tym jak w kwietniu 2009 r. zostali oskarżeni za podpalenie. Gangtsu i Tenzin Phuntsog zostali skazani na karę śmierci w zawieszeniu na dwa lata, w tym samym dniu zostali skazani Lobsang Gyaltsen i Loyak. Ponadto, wyrok dożywocia otrzymał Dawa Sangpo. 21 kwietnia, Xinhua poinformowała o skazaniu trzech kobiet zarzutem podpalenia, które doprowadziło do śmierci sześciu osób. Penkyi z Sakyi otrzymała wyrok śmierci w zawieszeniu na dwa lata, inna Penkyi z Nyemo została skazana na dożywocie, a Chime Lhamo z Namling została skazany na 10 lat więzienia.

W odpowiedzi na egzekucje, reprezentanci światowego ruchu na rzecz Tybetu oświadczyli:

Lhadon Tethong, Dyrektor Students for a Free Tibet powiedziała: “Te egzekucje, pierwsze od 2003 roku, są parodią sprawiedliwości i sygnalizują alarmujący wzrost przemocy w kampanii rządu chińskiego, którego celem jest karać, zastraszać i uciszać Tybetańczyków, którzy ośmielają wypowiadać się przeciwko chińskim zasadom. Tybetańczycy i ich przyjaciele na całym świecie wyjdą na ulice w nadchodzących dwóch dniach, aby potępić te egzekucje i żądać natychmiastowej reakcji ze strony innych rządów. Wzywamy również Prezydenta Stanów Zjednoczonych Baracka Obamę, aby podczas swojej pierwszej wizyty w Chinach w przyszłym miesiącu potępił te egzekucje i podjął śmiałe i konkretne akcje, aby pomóc zakończyć okupację Tybetu przez Chiny”.

Paul Burke z Australia Tibet Council powiedział: “Te brutalne egzekucje dowodzą tego, że Chiny wzmacniają swoją polityczną kontrolę w Tybecie, a nie tego, że panuje tam sprawiedliwość. Egzekucje te są ostrzeżeniem dla Tybetańczyków – z jakimkolwiek publicznym niezadowoleniem z rządów chińskich w Tybecie będziemy się obchodzić w najsurowszy możliwy sposób. Po otrzymaniu takich przykrych wiadomości jest konieczne, aby premier Australii Rudd spotkał się z Dalajlamą w grudniu w celu przedyskutowania konstruktywnych działań, które może podjąć rząd Australii, aby pomóc doprowadzić do uczciwego rozwiązania sytuacji ludności tybetańskiej”.

Dhardon Sharling z Tibetan Women Association powiedziała: “Członkowie International Tibet Support Network wyrażają szczerą nadzieję, że rządy na całym świecie dołączą do nas, aby potępić wtorkowe egzekucje. Sprawa Tybetu i łamanie praw człowieka, brutalne traktowanie ludzi przez rząd Chin nie będą miały końca, jeżeli nie będzie konkretnej i realnej politycznej rezolucji w sprawie 60-letniej okupacji Tybetu; jak dotąd władze chińskie pogardliwie odrzucały inicjatywę Jego Świątobliwości, aby doprowadzić do korzystnych dla obu stron rozwiązań. Wzywamy władze międzynarodowe, aby wezwać polityków chińskich do pokojowych negocjacji”.

Stephanie Brigden z Free Tibet dodała: “Wtorkowe egzekucje są szczególnie skandaliczne. Pomimo faktu, że prawo chińskie przewiduje prowadzenie rozprawy sądowej otwartej dla publiczności – w której mogliby uczestniczyć niezależni obserwatorzy– ci Tybetańczycy zostali skazani za zamkniętymi drzwiami. Nie ma żadnej pewności, czy zostały zapewnione najbardziej podstawowe prawne środki ochrony. W grudniu ubiegłego roku Narody Zjednoczone potwierdziły, że w Chinach rutyną jest stosowanie tortur podczas przesłuchań – nawet przedstawiciele rządu chińskiego potwierdzili, że “prawie każdy bezprawny werdykt w ostatnich latach był wydany po tego typu przesłuchaniach”.

Organizacje członkowskie International Tibet Support Network, światowa koalicja organizacji działających na rzecz Tybetu, domaga się aby:

* Zatrzymać dalsze egzekucje aby nie eskalować sytuacji i natychmiast unieważnić wszystkie wyroki śmierci, które nie zostały jeszcze wykonane.

*Opublikować nazwiska i miejsce pobytu ponad 1200 Tybetańczyków uznanych za zaginionych od protestów w marcu i kwietniu 2008 roku.

* Zgodzić się na żądania z listopada 2008 r. przedstawione przez ONZ-towsi Komitete Przeciw Torturom , aby przeprowadzić “szczegółowe i niezależne śledztwo w sprawie rzekomego nadużywania siły, m. in. w stosunku do pokojowo nastawionych demonstrantów”.

* Ponownie wziąć pod uwagę inicjatywę Dalajlamy odnoścnie pokojowego rozwiązania w sprawie 60-letniej okupacji Tybetu.

166 członków International Tibet Support Network wzywa wszystkie rządy do potępienia tych egzekucji i zmuszenia Chin do zapewnienia, że wszystkie rozprawy sądowe z udziałem Tybetańczyków będą się odbywały przy otwartych drzwiach, będą oni mieli prawo do obrony, a zagranicznu dyplomaci i dziennikarze zagraniczni będą mogli uczestniczyć w tych rozprawach na swoją prośbę.

The International Tibet Support Network (przypis nr 3 – pełna lista organizacji członkowskich)

Przypisy:
1.    Raport opublikowany przez Human Rights Watch w marcu 2009 roku wskazuje, że system sądowniczy jest tak wysoce upolityczniony, że uniemożliwia przeprowadzenie jakiejkolwiek uczciwej rozprawy dla Tybetańczyków. W podsumowaniu raportu podano, że “zasada niezależności sądownictwa jest dokładnie podważona przez żądania władz, aby sąd i policja dostosowywały swoje akcje do wymagań politycznych”. Na przykład, 19 marca 2008 roku, jeszcze przed orzeczeniem sądu prokuratora w Lhasie ogłosiła, że zamieszki w Lhasie “zostały zorganizowane, zaplanowane z premedytacją przez ludzi Dalajlamy” i w przypadku 24 podejrzanych przestępców, aresztowanych tamtego dnia “przestępstwa były oczywiste, a dowody wystarczające”, aby określić, że popełnili “przestępstwa zagrażające bezpieczeństwu kraju”. http://www.hrw.org/en/news/2009/03/09/china-hundreds-tibetan-detainees-and-prisoners-unaccounted

2.    Podczas spotkania zatytułowanego “Komisja pracująca nad orzeczeniem w sprawie zamieszek 14 marca”, zwołanego przez Wyższy Sąd Ludowy w Lhasie Tybetańskiego Regionu Autonomicznego (TAR) 2 kwietnia 2008 roku, Pema Trinley, Zastępca Przewodniczącegi TAR wezwał, aby sędziowie pracowali szybko. Powiedział, że rygorystyczne akcje prawne powinny iść w parze z polityką partii tak, aby werdykt końcowy otrzymał polityczne, prawne i społeczne pokrycie zgodne ze stabilnością społeczną i polityczną. Źródło: Tibetan Centre for Human Rights and Democracy.

3.    The International TIbet Support Network, http://www.tibetnetwork.org, jest koalicją 166 grup tybetańskich ze wszystkich kontynentów. Sieć zajmuje się kampaniami bez stosowania przemocy, aby przywrócić prawa, które Tybetańczycy utracili 60 lat temu.

Pełna lista organizacji oraz więcej informacji na temat ostatnich wydarzeń w Tybecie.