DZIŚ

Jaki dzień chcemy dziś obchodzić? Uzupełnij nasz kalendarz!Dzień Bezpiecznego Internetu

Koniec służby zastępczej w OPP

Na początku grudnia 2008 roku ostatni poborowi rozpoczęli odbywanie zasadniczej służby wojskowej. Jednocześnie ostatni poborowi rozpoczęli odbywanie służby zastępczej.

Wiadomość archiwalna

A A A

autor(ka): Jacek Białas

2009-03-25, 11.10

Służba zastępcza wprowadzona została do polskiego ustawodawstwa w 1988 r. na mocy nowelizacji ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL. Wedle przyjętego rozwiązania poborowi, którym wyznawane zasady moralne lub przekonania religijne nie pozwalały na odbywanie służby wojskowej, mogli złożyć wniosek o skierowanie do służby zastępczej. Można ją było odbywać m.in. w stowarzyszeniach (a według przyjętych wówczas przepisów nie było to możliwe w fundacjach).

Ważne zmiany w zakresie funkcjonowania służby zastępczej przyniosła ustawa o służbie zastępczej z 2003 r. Wedle tej ustawy służba zastępcza polega na wykonywaniu prac na rzecz m.in. ochrony środowiska, pomocy społecznej oraz opieki nad osobami niepełnosprawnymi albo bezdomnymi. Służbę tę można było odbywać m.in. w organizacjach mających status pożytku publicznego (odpowiedni przepis zawiera ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie). Każdy podmiot (organizacja czy instytucja zatrudniająca poborowego), który był zainteresowany zatrudnianiem poborowych odbywających służbę zastępczą musiał uzyskać na to zgodę ministra właściwego do spraw pracy. 
Według danych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej na dzień 1 stycznia 2009 r. zgodę ministra na odbywanie u nich służby zastępczej posiadało 196 organizacji pożytku publicznego (najwięcej z województw: śląskiego, wielkopolskiego i mazowieckiego), z czego 131 wówczas korzystało z pracy poborowych. 
1 stycznia 2009 r. służbę w organizacjach odbywało 132 poborowych, na całkowitą liczbę 2275 poborowych odbywających służbę zastępczą we wszystkich uprawnionych podmiotach. Dla porównania: w 2006 r. w OPP służbę zastępczą pełniło 361 poborowych, a w 2007 r. – 287. 
Da się przeżyć
W okresie obowiązywania ustawy o służbie zastępczej służbę taką w lubelskim Towarzystwie dla Natury i Człowieka odbywał jeden poborowy. Do jego obowiązków należały rozmaite prace administracyjne na rzecz organizacji (obsługa sieci komputerowej, obsługa logistyczna akcji i wydarzeń organizowanych przez Towarzystwo itp.). W tym przypadku zakończenie możliwości zatrudniania poborowych nie odbiło się znacząco na działaniu organizacji.
– Był to pracownik wykonujący użyteczne prace, na które trudno uzyskać dofinansowanie od grantodawców, którzy przede wszystkim są zainteresowani pokrywaniem kosztów działalności merytorycznej. Poza tym, co prawda istnieje możliwość zatrudnienia np. stażystów, jednak w porównaniu z czasem odbywania służby zastępczej (18 miesięcy), staż trwa stosunkowo krótko (do 6 miesięcy). Zatem, gdy taka osoba zostanie przeszkolona i w pełni wdrożona do pracy – staż się już kończy – mówi Krzysztof Gorczyca, Prezes Towarzystwa dla Natury i Człowieka. 
Z kolej w Polskiej Akcji Humanitarnej w latach 2002 – 2006 służbę zastępczą odbywało pięciu poborowych, z których jeden został po zakończeniu służby etatowym pracownikiem PAH. Wykonywali oni rozmaite zadania – od prostych prac fizycznych, poprzez sprawy administracyjne, czy obsługę sieci informatycznej po współpracę merytoryczną przy koordynacji projektów. W przypadku PAH zakończenie możliwości ubiegania się o zatrudnienie poborowych nie jest odczuwane jako dotkliwa strata – organizacja nie zamierza poszukiwać innych form zatrudniania młodych ludzi, które mogłyby zastąpić służbę zastępczą, ani też nie zamierza podejmować żadnych działań w kierunku zmiany aktualnego stanu prawnego. 
Czasem to jednak duża strata
Inaczej sprawa wygląda w przypadku toruńskiej Fundacji Ducha na rzecz Rehabilitacji Naturalnej Ludzi Niepełnosprawnych. Poborowi odbywali w tej Fundacji służbę zastępczą nieprzerwanie od 1994 r. Zawsze było to jednocześnie jeden lub dwóch poborowych. Pomagali oni przy hipoterapii i zajmowali się pielęgnacją koni.
– Bardzo mocno odczuwamy brak poborowych. W sytuacji, gdy organizacjom pozarządowym bardzo trudno jest uzyskać środki na etaty, możliwość ich zatrudnienia stanowiła sporą ulgę pod względem finansowym, dlatego bardzo ubolewamy z powodu zakończenia możliwości odbywania służby zastępczej. Jednocześnie młodzi ludzie wiele się u nas uczyli i uwrażliwiali na potrzeby osób niepełnosprawnych, część z nich została później naszymi pracownikami – stwierdza Jolanta Żydołowicz, wiceprezes Fundacji. 
Warto szukać innych form wsparcia zatrudnienia
Z jednej strony można pozytywnie ocenić odejście od obowiązkowej służby wojskowej, która dla wielu młodych ludzi była dużym obciążeniem i dla wielu z nich to właśnie służba zastępcza stanowiła możliwość uniknięcia powołania do wojska. Z drugiej jednak strony możliwość zatrudniania poborowych była też sposobem na pozyskanie taniego pracownika zarówno przez organizacje pożytku publicznego, jak i różne instytucje (np. domy pomocy społecznej, szpitale czy jednostki straży pożarnej), które bardzo często korzystały z pracy poborowych – ich też głównie dotknie problem likwidacji służby zastępczej. Świadczenie dla poborowych było refundowane przez marszałka województwa, a więc po stronie podmiotów zatrudniających koszty były niewielkie. W niektórych z tych placówek pracowało jednocześnie po kilku lub nawet kilkunastu młodych ludzi, co stanowiło sporą cześć personelu. 
Ostatni poborowi zakończą służbę zastępczą 30 grudnia 2009 r. W chwili obecnej brak jest rozwiązania, które zapełniłoby lukę powstałą po zakończeniu możliwości odbywania służby zastępczej. Wśród korzystających z niej było niewiele organizacji w porównaniu z instytucjami, tak więc nie będzie to jakiś masowy problem właśnie dla organizacji. Organizacjom, które korzystały jednak z tego rozwiązania pozostaje zatrudnianie na ich miejsce pracowników etatowych lub wolontariat i staże. 
***
Podczas przygotowywania tekstu korzystałem z opracowań:
  • Justyna Diakonow, Poborowi w organizacjach pożytku publicznego. Sprawozdanie z funkcjonowania ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie za 2007 rok Departament Pożytku Publicznego, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Dostępne na stronie www.pozytek.gov.pl.
  • Służba zastępcza w latach 2005 – 2006. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Biuro do spraw obronnych i ochrony informacji niejawnych, Wydział służby zastępczej, Warszawa kwiecień 2007 r. Dostępne na stronie: http://www.mpips.gov.pl/index.php?gid=1065.
źródło: inf. własna
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!

SKOMENTUJ

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora.

Wyślij komentarz

KOMENTARZE | ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE (5)

kilka slow do autora - 2009-11-27, 08:17
Koniec z niewolnictwem - 2009-04-04, 22:50
Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.