Przejdź do treści głównej

Umowa użyczenia lokalu a podatki

autor(ka): Radosław Skiba
2009-03-02, 11:23
Od stycznia 2009 r. można każdemu bezpłatnie udostępniać nieruchomości i nie trzeba z tego tytułu płacić podatku dochodowego. Użyczenie takie może nastąpić nawet bez umowy zawartej na piśmie. Jeśli jednak organizacja prowadzi działalność gospodarczą, to może to mieć wpływ na zwiększenie się podatku od nieruchomości.

Z użyczeniem mamy do czynienia, gdy osoba fizyczna lub prawna (użyczający) zezwala innej osobie fizycznej lub prawnej (biorącemu) na bezpłatne używanie, przez określony lub nieokreślony czas, danej rzeczy, z zastrzeżeniem jej zwrotu (art. 710 kc). Użyczyć można rzecz ruchomą (np. samochód) lub nieruchomość (np. lokal). Aby użyczenie doszło do skutku konieczna jest umowa, której stronami są użyczający oraz biorący rzecz w użyczenie. Dający rzecz w użyczenie nie musi być jej właścicielem, wystarczy że jest posiadaczem. Umowa użyczenia może być zawarta w dowolnej formie: jako akt notarialny, na piśmie lub ustnie. Tylko wtedy, gdy wartość rzeczy użyczonej jest większa niż dwa tysiące złotych, wówczas umowa powinna być zawarta na piśmie (dla ewentualnych celów dowodowych). Jeśli jednak strony nie zawrą takiej umowy na piśmie (a np. tylko ustnie) to nie powoduje to jej nieważności.

Czy od umowy użyczenia użyczający płaci podatek dochodowy? Czy dla użyczającego lokal pojawiają się jakieś dodatkowe koszty?

Do końca 2008 r. użyczający musiał płacić podatek dochodowy (od osób fizycznych lub  prawnych) od „przychodów” z nieruchomości udostępnionych nieodpłatnie, w tym użyczonych. Użyczający miał obowiązek określić, jakiej wysokości ma przychód z nieruchomości, które udostępniał do użytkowania nieodpłatnie w całości lub w części. Przychód ten, którego w rzeczywistości nie było, ustalany był jako równowartość czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu lub dzierżawy danej nieruchomości. Przychód u użyczającego stanowił więc czynsz w wartości rynkowej, którego w rzeczywistości nie pobierano. Jeśli użyczany lokal był przeznaczony na: działalność naukową, naukowo-techniczną, oświatową, oświatowo-wychowawczą, kulturalną, dobroczynną, rehabilitację zawodową i społeczną inwalidów, w zakresie kultury fizycznej i sportu, związaną z ochroną środowiska, z ochroną zdrowia i pomocą społeczną, z kultem religijnym lub na działalność związków zawodowych – wówczas użyczenie lokalu było wolne od podatku dochodowego (dla osoby użyczającej, np. członka stowarzyszenia) (art. 16 ustawy o podatku dochodowym osób fizycznych i art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). W praktyce oznaczało to, że jeśli cele organizacji były zbieżne z wymienionymi, to użyczający lokal (np. członek, prezes stowarzyszenia lub fundacji) nie płacił podatku dochodowego.

Od 1 stycznia 2009 r. weszły w życie nowe przepisy, które wyjaśniają tę skomplikowaną sytuację. Usunięto zapisy, mówiące o opodatkowaniu przychodu, którego w rzeczywistości nie było. Obecnie takiego przychodu już się nie ustala (uchylono art. 16 ustawy o podatku dochodowym osób fizycznych i art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Od 2009 r. można więc bezpłatnie udostępniać nieruchomości (lokale, domy itd.) każdemu, na podstawie umowy użyczenia czy też bez takiej umowy zawartej na piśmie, i nie wiąże się to z obowiązkiem zapłacenia przez użyczającego podatku dochodowego od osób fizycznych.
Obowiązek podatkowy nadal dotyczy jednak tego, kto otrzyma lokal do nieodpłatnego używania. Jeśli jednak jest to organizacja, która wykorzystuje użyczony lokal na cele statutowe (określone w art. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych), to jest ona zwolniona z płacenia podatku dochodowego.
Może się też zmienić wysokość podatku od nieruchomości, który płaci użyczający, jeżeli np. organizacja przeznaczy ten lokal na działalność gospodarczą.

Kto płaci podatek od nieruchomości, jeśli użyczany jest np. dom na siedzibę organizacji?

Podatek od nieruchomości płaci użyczający, a nie organizacja biorąca daną nieruchomość w używanie.
Jeśli organizacja w użyczonym domu, lokalu prowadzi tylko działalność statutową, to nie zmieni się wysokość podatku od nieruchomości. Ale prawdopodobnie zwiększy się on, jeśli organizacja przeznaczy lokal na działalność gospodarczą. Wówczas użyczający musi poinformować urząd skarbowy o zmianie. Informację tę składa na specjalnym formularzu w ciągu 14 dni od zawarcia umowy użyczenia, która zmienia sposób wykorzystania danej nieruchomości (np. z celów mieszkalnych na związane z prowadzeniem działalności gospodarczej). Powoduje to konieczność zapłaty wyższej kwoty podatku, ponieważ z reguły stawka podatku jest wtedy wyższa niż dla celów mieszkaniowych. Maksymalne stawki podatku są określone w Ustawie z dn. 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, natomiast rzeczywistą wysokość stawek podatkowych określa uchwała rady gminy. Zgodnie z ustawą podatek może wynosić maksymalnie:

  • 0,51 zł za m kw. od budynków lub ich części (lokali) zajętych na cele mieszkalne;
  • 17,31 zł za m kw. związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej;
  • 5,87 za m kw. zajętych na prowadzenie innej działalności w tym odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego.

Na marginesie można przypomnieć, że ustawa przewiduje pewne zwolnienia z podatku np. nieruchomości zajętych na prowadzenie nieodpłatnej działalności statutowej przez OPP (art. 7 ust. 1 pkt 14), czy też zajęte na potrzeby prowadzenia przez stowarzyszenia działalności statutowej wśród dzieci i młodzieży w zakresie oświaty, wychowania czy sportu (art. 7 ust 1 pkt 5).

Jeśli organizacja prowadzi (albo ma tylko zarejestrowaną) działalność gospodarczą to czy może korzystać z lokalu prywatnej osoby na podstawie umowy użyczenia?
Organizacja prowadząca działalność gospodarczą może korzystać z lokalu użyczonego, może mieć w nim siedzibę. Siedziba i miejsce prowadzenia działalności gospodarczej to dwie różne rzeczy i nie muszą być zbieżne. Jeżeli organizacja w użyczonym lokalu będzie prowadziła działalność gospodarczą, właściciel tej nieruchomości musi się liczyć ze zmianą stawki podatku od nieruchomości (prawdopodobnie na większą). Podobnie, jeżeli wcześniej lokal miał charakter mieszkaniowy, a obecnie będzie wykorzystywany na działalność statutową.
Należy też pamiętać, że zwolnione z podatku dochodowego są dochody organizacji przeznaczone na cele statutowe, a nie na prowadzenie działalności gospodarczej. W związku z tym urząd skarbowy może uznać, że organizacja powinna zapłacić podatek dochodowy od wartości otrzymanego nieodpłatnie prawa użytkowania lokalu.

Czy i na jakich zasadach firma może użyczyć lokal organizacji?

Firma (a także inna osoba prawna, np. inna organizacja) może użyczyć bezpłatnie lokal organizacji. Zasady dotyczące umowy użyczenia oraz opodatkowanie podatkiem dochodowym są takie same, jak w przypadku, gdy użyczającym jest osoba fizyczna (np. prezes organizacji).

***

Opracowano na podstawie: uzasadnienia do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz artykułu w „Rzeczpospolitej” z dn. 23.01.2009 – J. Banach, Nie płacisz podatku, gdy użyczasz bezpłatnie.

PODSTAWA PRAWNA
• Ustawa z dn. 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), art. 710-719
• Ustawa z dn. 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.)
• Ustawa z dn. 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.)
• Ustawa z dn. 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz.844 z późn. zm.)

Źródło: Inf. własna
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!
Wyraź opinię 25 3

Skomentuj

KOMENTARZE

  • [+] Rozwiń komentarz użyczenie lokalu ~Daria Żmijewska 05.04.2013, 07:30 Witam,chciałabym sie dowiedziec,czy jesli ktos wynajmuje lokal(prowadzi sklep)i nie wykorzystuje calego lokalu(jedno pietro jest wolne)czy taka osoba(nie jest wlascicielem lokalu,tylko wynajmujacym)moze mi uzyc to jedna pietro(prowadze działalnosc gospodarcza i chce tam otworzyc sklep)? ODPOWIEDZ
  • Gotowe wzory umowy użyczenia ~mmllmm 11.08.2012, 01:56 Darmowe wzory różnego rodzaju umowy użyczenia można pobrać z :http://zmianywpodatkach.info/pisma-i-druki-wzory/wzor-umowy-uzyczenia.html ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz podatek od użyczenia ~Stefan Januszczyk 21.06.2012, 01:36 użyczyłem mieszkanie {lokal mieszkalny} członkowi mojej rodziny-PASIERBOWI, czy i kto jest zobo- wiązany płacic jakiś podatek, Komu? Ile? .Czy umowa musi by c zawarta notarialnie? ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz Biorący ma zapłacic podatek ?? ~Paweł 02.06.2012, 06:29 ,,Od 2009 r. można więc bezpłatnie udostępniać nieruchomości (lokale, domy itd.) każdemu, na podstawie umowy użyczenia czy też bez takiej umowy zawartej na piśmie, i nie wiąże się to z obowiązkiem zapłacenia przez użyczającego podatku dochodowego od osób fizycznych. Obowiązek podatkowy nadal dotyczy jednak tego, kto otrzyma lokal do nieodpłatnego używania.'' CO OZNACZA OSTATNIE ZDANIE ?? ten kto otrzyma lokal niby jaki podatek ma z tego tytułu zapłacic?? Potrafi to ktoś wyjaśnic? ODPOWIEDZ
  • "Jeśli organizacja w użyczonym domu, lokalu prowadzi tylko działalność statutową, to nie zmieni się wysokość podatku od nieruchomości" ~Fundacja 05.04.2012, 12:58 Chciałbym spytać z jakiego artykułu wynika, że "Jeśli organizacja w użyczonym domu, lokalu prowadzi tylko działalność statutową, to nie zmieni się wysokość podatku od nieruchomości"? Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych art 3. ust. 1. 2)e) stwierdza: "od budynków lub ich części: e) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego ? 5,786 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej". Nie mogę znaleźć jednak artykułu, który odnosi się do fundacji prowadzącej nieodpłatną działalność statutową. Z góry dziękuję za odpowiedź ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz działalność zwiazana z ochroną zdrowia ~bartek 09.06.2011, 11:05 Witam nie jestem prawnikiem przeglądnąłem dzienniki ustaw wraz z nowelizacjami i nie znajduje tam informacji o możliwości zwolnienia z opłaty lokalowej w przypadku działalności związanej z ochroną zdrowia. Jest za to możliwość zapłacenia stawki preferencyjnej -4,27 zł od 1 m2 USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z dnia 30 listopada 2010 r.) Art. 1. W ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 i Nr 96, poz. 620) w art. 5 w ust. 1 w pkt 2 lit. d otrzymuje brzmienie: "d) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych, zajętych przez podmioty udzielające tych świadczeń - 4,27 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,". Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2011 r. ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz Od 2009 r. można więc bezpłatnie udostępniać nieruchomości każdemu ~Gorni 08.11.2010, 01:54 bezplatnie udostępniać nieruchomosci kazdemu, to bzdura. Prosze sie dokladnie dowiedziec i napisac do mnie. ODPOWIEDZ
  • Umowa użyczenia lokalu osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą ~Adam 09.08.2010, 01:14 Witam. Nie umiem tego artykułu zinterpretować do mojego przypadku. Zamierzam prowadzić działalność gospodarczą w mieszkaniu, a dokładniej w wyodrębnionym lokalu o powierzchni 8,5 m2 u babci mojej dziewczyny. Czy ona może mi użyczyć obecnie ten lokal pod działalność gospodarczą, i nie zachodzi wtedy obowiązek podatkowy? Wcześniej czytałem, że gdy otrzymam w użyczeniu lokal pod działalność od osoby niespokrewnionej to muszę płacić jakiś podatek od wysokości czynszu. Bardzo proszę o odpowiedź. ODPOWIEDZ
  • umowa użyczenia mieszkania ~Marlin 04.07.2009, 07:53 Mam zawartą umowę użyczenia na mieszkanie z synem,który wyjechał za granicę i nie może zajmować się mieszkaniem.Jestem jego matką.W umowie zawarto ,że mogę lokal wynajmować i czerpać z tego najmu dochody.Ponadto,jest zawarte,że wszystkie koszty związane z eksploatacją mieszkania jak opłaty czynszu do sp-ni,opłaty z tyt.mediów ponoszę ja ,jak również wszelkie naprawy i remont mieszkania ponoszę ja.W związku z tym mam pytanie,czy przy zawieraniu umowy najmu występuję ja pod moim nazwiskiem i rozliczam się z Urzędem Skarbowym w moim imieniu,sporządzając deklarację za uzyskany ewentualny przychód z tego najmu.Będę przeprowadza w tym mieszkaniu remont,w związku z tym F-ry za materiały do remontu mają być wystawione na moje nazwisko? Rozliczenie roczne i zaliczki na podatek z najmu też mają być na moje nazwisko ? Proszę o wyjaśnienie tej kwestii,bardzo proszę. ODPOWIEDZ
  • DZIEKI ~FILwpm 01.07.2009, 06:53 Świetny i rzeczowy artykuł, tego potrzebowałem, DZIĘKI ODPOWIEDZ
  • [+] Rozwiń komentarz a vat? ~Kinga 21.05.2009, 01:33 czy w Vat się cos zmieniło? Czy ja jako spółka muszę opodatkowac wartośc nieodpłatnego świadczenia jeśli przysługiwało mi prawo do odliczenia i umowa nie jest związana z prowadzonym przeze mnie przedsiębiorstwem? i czy organizacja jako korzystający z tego świadczenia podlga pod VAT? Jeśli tak to czy nie ma jakieś zwolnienia z tytułu działania w zakresie opp? Dziękuję za pomoc ODPOWIEDZ
  • można, czy nie mozna? ~kwasik 25.03.2009, 10:32 Chciałbym sobie to wydrukować, bo przemyśliwam nad założeniem organizacji pożytku publicznego. Jest tu wersja do wydruku! Mam pytać, czy mogę, czy nie? ODPOWIEDZ
  • Podziękowania dla autora ~marcin 13.03.2009, 11:32 Właśnie takiej wiedzy potrzebowałem. Wielkie dzięki :) ODPOWIEDZ
  • A to ciekawe ... ~tes 06.03.2009, 02:16 Nie dosyć że użyczyłam 20 m2 powierzchni mojego mieszkanie własnej córce na działalność gospodarczą (spółdzielcze-własnościowe bez wyodrębnionej własności) - to muszę z tego tytułu płacić podatek od nieruchomości gminie ??? Jeżeli ktoś wie jak powinno być zgodnie z przepisami - proszę napisać ODPOWIEDZ

Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

tagi

  • księgowość, zarządzanie
  • pożytek publiczny
  • prawo

VAT-em w dotacje unijne

Dlaczego warto spierać się z organami podatkowymi

Będzie zniesiony VAT od aukcji charytatywnych?

VAT od kosztów administracyjnych

Trzeci sektor zawalczy o zwolnienia podatkowe

Ułatwienia podatkowe dla organizacji

Sekcja +
Sekcja +

Zamów poradnik: Mocni w promocji

Podręcznik "Mocni w promocji" i zeszyt ngo.pl
Prowadzisz fundację, stowarzyszenie lub planujesz je założyć? Dowiedz się, jak mówić o działaniach organizacji w sposób angażujący dla innych, jak chwalić się waszymi sukcesami. Zamów podręcznik „Mocni w promocji”, w prezencie dostaniesz zeszyt ngo.pl.