DZIŚ

Dzień Skarbowości

Umowa użyczenia lokalu a podatki

Od stycznia 2009 r. można każdemu bezpłatnie udostępniać nieruchomości i nie trzeba z tego tytułu płacić podatku dochodowego. Użyczenie takie może nastąpić nawet bez umowy zawartej na piśmie. Jeśli jednak organizacja prowadzi działalność gospodarczą, to może to mieć wpływ na zwiększenie się podatku od nieruchomości.

Wiadomość archiwalna

A A A

autor(ka): Radosław Skiba

2009-03-02, 11.23

Z użyczeniem mamy do czynienia, gdy osoba fizyczna lub prawna (użyczający) zezwala innej osobie fizycznej lub prawnej (biorącemu) na bezpłatne używanie, przez określony lub nieokreślony czas, danej rzeczy, z zastrzeżeniem jej zwrotu (art. 710 kc). Użyczyć można rzecz ruchomą (np. samochód) lub nieruchomość (np. lokal). Aby użyczenie doszło do skutku konieczna jest umowa, której stronami są użyczający oraz biorący rzecz w użyczenie. Dający rzecz w użyczenie nie musi być jej właścicielem, wystarczy że jest posiadaczem. Umowa użyczenia może być zawarta w dowolnej formie: jako akt notarialny, na piśmie lub ustnie. Tylko wtedy, gdy wartość rzeczy użyczonej jest większa niż dwa tysiące złotych, wówczas umowa powinna być zawarta na piśmie (dla ewentualnych celów dowodowych). Jeśli jednak strony nie zawrą takiej umowy na piśmie (a np. tylko ustnie) to nie powoduje to jej nieważności.

Czy od umowy użyczenia użyczający płaci podatek dochodowy? Czy dla użyczającego lokal pojawiają się jakieś dodatkowe koszty?

Do końca 2008 r. użyczający musiał płacić podatek dochodowy (od osób fizycznych lub  prawnych) od „przychodów” z nieruchomości udostępnionych nieodpłatnie, w tym użyczonych. Użyczający miał obowiązek określić, jakiej wysokości ma przychód z nieruchomości, które udostępniał do użytkowania nieodpłatnie w całości lub w części. Przychód ten, którego w rzeczywistości nie było, ustalany był jako równowartość czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu lub dzierżawy danej nieruchomości. Przychód u użyczającego stanowił więc czynsz w wartości rynkowej, którego w rzeczywistości nie pobierano. Jeśli użyczany lokal był przeznaczony na: działalność naukową, naukowo-techniczną, oświatową, oświatowo-wychowawczą, kulturalną, dobroczynną, rehabilitację zawodową i społeczną inwalidów, w zakresie kultury fizycznej i sportu, związaną z ochroną środowiska, z ochroną zdrowia i pomocą społeczną, z kultem religijnym lub na działalność związków zawodowych – wówczas użyczenie lokalu było wolne od podatku dochodowego (dla osoby użyczającej, np. członka stowarzyszenia) (art. 16 ustawy o podatku dochodowym osób fizycznych i art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). W praktyce oznaczało to, że jeśli cele organizacji były zbieżne z wymienionymi, to użyczający lokal (np. członek, prezes stowarzyszenia lub fundacji) nie płacił podatku dochodowego.

Od 1 stycznia 2009 r. weszły w życie nowe przepisy, które wyjaśniają tę skomplikowaną sytuację. Usunięto zapisy, mówiące o opodatkowaniu przychodu, którego w rzeczywistości nie było. Obecnie takiego przychodu już się nie ustala (uchylono art. 16 ustawy o podatku dochodowym osób fizycznych i art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Od 2009 r. można więc bezpłatnie udostępniać nieruchomości (lokale, domy itd.) każdemu, na podstawie umowy użyczenia czy też bez takiej umowy zawartej na piśmie, i nie wiąże się to z obowiązkiem zapłacenia przez użyczającego podatku dochodowego od osób fizycznych.
Obowiązek podatkowy nadal dotyczy jednak tego, kto otrzyma lokal do nieodpłatnego używania. Jeśli jednak jest to organizacja, która wykorzystuje użyczony lokal na cele statutowe (określone w art. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych), to jest ona zwolniona z płacenia podatku dochodowego.
Może się też zmienić wysokość podatku od nieruchomości, który płaci użyczający, jeżeli np. organizacja przeznaczy ten lokal na działalność gospodarczą.

Kto płaci podatek od nieruchomości, jeśli użyczany jest np. dom na siedzibę organizacji?

Podatek od nieruchomości płaci użyczający, a nie organizacja biorąca daną nieruchomość w używanie.
Jeśli organizacja w użyczonym domu, lokalu prowadzi tylko działalność statutową, to nie zmieni się wysokość podatku od nieruchomości. Ale prawdopodobnie zwiększy się on, jeśli organizacja przeznaczy lokal na działalność gospodarczą. Wówczas użyczający musi poinformować urząd skarbowy o zmianie. Informację tę składa na specjalnym formularzu w ciągu 14 dni od zawarcia umowy użyczenia, która zmienia sposób wykorzystania danej nieruchomości (np. z celów mieszkalnych na związane z prowadzeniem działalności gospodarczej). Powoduje to konieczność zapłaty wyższej kwoty podatku, ponieważ z reguły stawka podatku jest wtedy wyższa niż dla celów mieszkaniowych. Maksymalne stawki podatku są określone w Ustawie z dn. 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, natomiast rzeczywistą wysokość stawek podatkowych określa uchwała rady gminy. Zgodnie z ustawą podatek może wynosić maksymalnie:

  • 0,51 zł za m kw. od budynków lub ich części (lokali) zajętych na cele mieszkalne;
  • 17,31 zł za m kw. związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej;
  • 5,87 za m kw. zajętych na prowadzenie innej działalności w tym odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego.

Na marginesie można przypomnieć, że ustawa przewiduje pewne zwolnienia z podatku np. nieruchomości zajętych na prowadzenie nieodpłatnej działalności statutowej przez OPP (art. 7 ust. 1 pkt 14), czy też zajęte na potrzeby prowadzenia przez stowarzyszenia działalności statutowej wśród dzieci i młodzieży w zakresie oświaty, wychowania czy sportu (art. 7 ust 1 pkt 5).

Jeśli organizacja prowadzi (albo ma tylko zarejestrowaną) działalność gospodarczą to czy może korzystać z lokalu prywatnej osoby na podstawie umowy użyczenia?
Organizacja prowadząca działalność gospodarczą może korzystać z lokalu użyczonego, może mieć w nim siedzibę. Siedziba i miejsce prowadzenia działalności gospodarczej to dwie różne rzeczy i nie muszą być zbieżne. Jeżeli organizacja w użyczonym lokalu będzie prowadziła działalność gospodarczą, właściciel tej nieruchomości musi się liczyć ze zmianą stawki podatku od nieruchomości (prawdopodobnie na większą). Podobnie, jeżeli wcześniej lokal miał charakter mieszkaniowy, a obecnie będzie wykorzystywany na działalność statutową.
Należy też pamiętać, że zwolnione z podatku dochodowego są dochody organizacji przeznaczone na cele statutowe, a nie na prowadzenie działalności gospodarczej. W związku z tym urząd skarbowy może uznać, że organizacja powinna zapłacić podatek dochodowy od wartości otrzymanego nieodpłatnie prawa użytkowania lokalu.

Czy i na jakich zasadach firma może użyczyć lokal organizacji?

Firma (a także inna osoba prawna, np. inna organizacja) może użyczyć bezpłatnie lokal organizacji. Zasady dotyczące umowy użyczenia oraz opodatkowanie podatkiem dochodowym są takie same, jak w przypadku, gdy użyczającym jest osoba fizyczna (np. prezes organizacji).

***

Opracowano na podstawie: uzasadnienia do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz artykułu w „Rzeczpospolitej” z dn. 23.01.2009 – J. Banach, Nie płacisz podatku, gdy użyczasz bezpłatnie.

PODSTAWA PRAWNA
• Ustawa z dn. 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), art. 710-719
• Ustawa z dn. 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.)
• Ustawa z dn. 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.)
• Ustawa z dn. 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz.844 z późn. zm.)

źródło: Inf. własna
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!

SKOMENTUJ

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora.


Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.