Inspiracją i punktem wyjścia do działania dla Stowarzyszenia Kulturalnego ASK stał się pusty plac przy ul. Mickiewicza. Tam znajdowała się kiedyś synagoga:  –Pustka po niej była w naszym odczuciu swoistą metaforą sytuacji pamięci o Żydach w Raciborzu. Jednocześnie silnie prowokowała nas do podjęcia próby jej wypełnienia autentyczną historią. Historią mieszkańców naszego miasta – wyznaje koordynatorka projektu "Puste miejsca. Tu byli Żydzi",  Justyna Szyndler.

Pomysł projektu powstał jako naturalna kontynuacja wcześniejszych działań stowarzyszenia. Niemal od początku działalności, ASK podejmował tematy związane z lokalną tożsamością:  - Interesuje nas świadomość mieszkańców Raciborza i regionu w kontekście przestrzeni, w której żyją, historii i pamięci miejsc. W naszych działaniach – niezależnie, czy jest to projekt animacyjny czy festiwal sztuki –  staramy się angażować mieszkańców w rozmowę i refleksję o mieście, w którym żyją. Jednocześnie wydaje nam się to niemożliwe bez odwołania się do przeszłości, zwłaszcza w miejscu o tak długiej i bogatej historii – wyjaśnia Szyndler.

Plac po synagodze, cmentarz żydowski przy ul. Głubczyckiej to dzisiaj puste, zaniedbane i zapomniane miejsca. Jeszcze 30, 50 lat temu w widoczny sposób były związane ze społecznością żydowską. Fakt stosunkowo niedalekiej przestrzeni czasu dzielącej współczesnych od wielokulturowej historii, zmotywował ich do szukania autentycznych świadków przeszłości. Osób, które pamiętają raciborskich Żydów lub znają ich losy z opowiadań.   

W ramach projektu organizowane są prelekcje w szkołach. Justyna Szyndler i Beno Benczew z Raciborskiego Centrum Badań Historycznych przybliżają sylwetki dwóch słynnych Żydów raciborskich: Ludwika Traube – fizyka (1818-1876) oraz  Else Berg (1877–1942) – malarki. Animatorzy pracują z młodzieżą. Odsłaniają przed młodymi ludźmi nieznane karty lokalnej historii: – Na początku zadajemy wszystkim to samo pytanie. Czy rozmawiasz ze swoimi dziadkami i rodzicami, o tym co kiedyś tu było? Dlaczego słuchanie opowieści o tym, co już minęło jest ważne? Okazuje się, że w wielu domach o takich sprawach się po prostu nie rozmawia. Chcemy, żeby nasz projekt stworzył możliwość do podjęcia międzypokoleniowego dialogu – tłumaczy animatorka.

Raciborzanie postanowili odważnie i na nowo spojrzeć na jeden z rozdziałów historii społeczności swojego miasta: - Mając świadomość przemijania, chcemy utrwalić te wspomnienia o ludziach i miejscach z nimi związanych. Dlatego też, założyliśmy, iż w ramach projektu, powstanie film dokumentalny, na który złożą się opowieści o śladach żydowskich w naszym mieście. Wspomnienia te zostaną zarejestrowane kamerą, nagrane w formie audio lub spisane – deklarują realizatorzy projektu „Puste miejsca. Tu byli Żydzi”. Finałowym punktem projektu będzie plenerowa projekcja nagranego filmu na placu przy ul. Mickiewicza, w miejscu, gdzie stała dawna synagoga. Organizatorzy zaplanowali go na kwiecień tego roku.

- Niedawno, dowiedziałam się, że z okazji obchodów 750 lecia Studziennej powstała tablica pamiątkowa, na której zapisano: „Przeszłość jest nauczycielką Przyszłości”… To poruszające i niezwykłe słowa. W historii świata, kraju, miasta, społeczeństwa, czy pojedynczego człowieka, nie ma pustki. Mogą być natomiast zapomniane lub świadomie czy nieświadomie pomijane rozdziały. To, co stworzymy lub kim będziemy, odnosi się nierozerwalnie do tego, co było.
– wyznaje Justyna Szyndler.

"Puste miejsca. Tu byli żydzi" zrealizowano w ramach projektu "Dla Tolerancji" organizowanego przez Fundację Stefana Batorego w partnerstwie z Towarzystwem Inicjatyw Twórczych "ę"

Więcej informacji na stronie: www.dlatolerancji.pl oraz www.ask.org.pl