Lokalne grupy działania powstają przede wszystkim w programach Leader (choć mogą też powstawać samodzielnie, szukając środków na działalność innych niż z Leadera). Podejście Leader jest ukierunkowane na pobudzanie oddolnego rozwoju obszarów wiejskich – ważne jest w nim:

W UE kolejne edycje Leadera realizowano od 1991 r. W Polsce, w latach 2004-2006, realizowano Pilotażowy Program Leader + w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora spożywczego oraz rozwój obszarów wiejskich, 2004-2006”. Obecnie istnieje ok. 200 LGD w Polsce.

W Polsce funduszami unijnymi przeznaczonymi na rozwój obszarów wiejskich (PROW 2007-2013) zarządza Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W PROW 2007-2013 przyznawana jest pomoc LGD na realizację lokalnych strategii rozwoju, wspierane są LGD wybrane przez samorządy województw. Pomoc mogą otrzymać zarówno LGD wybrane już wcześniej (w schemacie II PPL+), jak i nowotworzące się organizacje.

Istniejące już LGD działają dla rozwoju konkretnych obszarów – geograficznych, turystycznych, przyrodniczych (np. LGD „Sejneńszczyzna” z Sejn, LGD „Krzemienny Krąg” z Bałtowa). Zajmują się problematyką gospodarczą, społeczną, kulturalną, działają na rzecz ochrony środowiska, dziedzictwa historycznego, rozwoju gmin itp. Poprzez swoją działalność przyczyniają się do rozwiązywania lokalnych problemów np. bezrobocia.

Warunki ich tworzenia określa ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Do tworzenia i działania LGD stosuje się też przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Na liście już działających LGD znajdziemy jednak nie tylko stowarzyszenia. We wcześniejszym Leaderze ustawodawca przewidywał tworzenie LGD także w formie fundacji i związków stowarzyszeń. Wspomniana już ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wprowadziła w 2007 r. dla nowotworzonych LGD jako obowiązkową formę prawną stowarzyszenia.

LGD nie są typowymi stowarzyszeniami, działającymi tylko na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach, ponieważ:

Lokalna grupa działania działa musi zarejestrować się w Krajowym Rejestrze Sądowym. Chętni do założenia LGD, w liczbie co najmniej 15, uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski, który składa do KRS wniosek o rejestrację.

Oprócz walnego zebrania członków, zarządu i organu kontroli wewnętrznej, LGD muszą posiadać radę wybieraną przez walne zebranie członków. Jej zadaniem jest wybór projektów, które mają być realizowane w ramach opracowanej przez LGD lokalnej strategii rozwoju.

Co ważne – ponad połowę członków rady muszą stanowić partnerzy gospodarczy i społeczni oraz inne podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie (zgodnie z przepisami są to: rolnicy, kobiety wiejskie, młodzi ludzie i ich stowarzyszenia), organizacje pozarządowe, w tym zajmujące się środowiskiem naturalnym, promujące równość mężczyzn i kobiet. Do rady muszą więc wejść np. przedsiębiorcy i rolnicy z danego obszaru. Członkowie rady nie mogą być w organie kontroli wewnętrznej, ani w zarządzie.

LGD opracowuje lokalną strategię rozwoju (LSR) dla wspólnoty, uwzględniającej jej potrzeby, tradycję. – Pełnoprawna LGD to organizacja wybrana przez samorząd województwa w ramach konkursu, która podpisze umowę na realizację LSR z samorządem województwa – wyjaśnia Marta Augustynowicz (ekspertka współpracująca z MRiRW).

Partnerstwo publiczno-prywatne (PPP), działające w oparciu o własną ustawę, jest jednym ze sposobów finansowania inwestycji publicznych. PPP to oparta na umowie współpraca podmiotu publicznego i partnera prywatnego, służąca realizacji zadania publicznego. Firmy – na określonych zasadach – wykładają swój kapitał na inwestycję (np. budowę dróg) lub na usługi publiczne. Celem współpracy jest osiągnięcie obopólnych korzyści zarówno w wymiarze celów społecznych, jak i komercyjnych danego przedsięwzięcia, choć głównym cel PPP to efektywne wykonanie zadań publicznych. W PPP mogą też uczestniczyć organizacje pozarządowe.

Więcej o LGD na stronach internetowych: www.minrol.gov.pl i www.witrynawiejska.org.pl.

PODSTAWA PRAWNA