– Program Safer Internet zainicjowała Komisja Europejska w 1999 roku, aby promować bezpieczne i efektywne korzystanie z Internetu i nowych technologii on-line, a także aby zwalczać nielegalne oraz niepożądane treści. Działania te podejmowanie są głównie po to, aby lepiej chronić dzieci i młodzież – mówi Agnieszka Wrzesień z Fundacji Dzieci Niczyje (FDN), koordynatorka tego programu w Polsce. Fundacja współpracuje w tym programie z Naukową i Akademicką Siecią Komputerową (NASK). Z kolei z Fundacją Grupy TP prowadzi serwis helpline.org.pl, w którym pomoc mogą znaleźć młodzi internauci, czujący zagrożenie w sieci. Mogą się kontaktować z ekspertami telefonicznie pod bezpłatnym numerem telefonu. Zgłoszenia można również przesłać mailem na adres

Innym elementem programu Safer Internet w Polsce jest prowadzony przez NASK serwis dyzurnet.pl, w którym można zgłosić informacje o nielegalnych treściach w Internecie.
Najwięcej jest pytań o zasady bezpieczeństwa w sieci. Dotyczą cyberprzemocy, czyli straszenia, szantażowania, ośmieszania, kompromitowania z użyciem Internetu i telefonu komórkowego. Zgłaszane są nielegalne treści, kontakt dziecka z pornografią, przypadki promocji niebezpiecznych treści w sieci, uwodzenie dzieci w Internecie, także kradzieże danych, np. przypadki przejmowania kont pocztowych czy dostępu do blogu.
– Kontaktujemy się z administratorem strony i prosimy o usunięcie szkodliwych treści. Współpracujemy z policją – mówi Agnieszka Wrzesień. – Lepiej jednak zapobiegać, dlatego przygotowaliśmy rady dla rodziców na temat korzystania z Internetu przez dzieci.

AjPi i Spociak
Z myślą przede wszystkim o dzieciach Fundacja Dzieci Niczyje stworzyła internetowy projekt edukacyjny Sieciaki.pl. Przy jego tworzeniu Fundacja współpracuje m.in. z agencją IM Partner, telewizją dziecięcą Jetix.
– Projekt powstał z myślą o 8-, 14-latkach. Chcemy przyciągnąć dzieci atrakcyjną kolorową stroną, konkursami, zabawami, żeby dowiedziały się, jak bezpiecznie korzystać z Internetu – mówi Marcin Sołodki, koordynator strony. – Mamy kilka podstawowych zasad, które kierujemy do dzieci: nie podawaj swoich danych, mów, jeśli czujesz, że coś jest nie tak, zabezpiecz swój komputer i nie ufaj w 100% osobom poznanym w sieci.

Dzieciom, które odwiedzą stronę sieciaki.pl w poruszaniu się w Internecie mogą pomóc dwa Sieciaki – AjPi i Spociak. Wystarczy na swoim komputerze zainstalować odpowiedni program (można go bezpłatnie pobrać ze strony sieciaki.pl). Potem, po uruchomieniu komputera i zalogowaniu się, na pulpicie pojawia się wybrana animowana postać i panel, który umożliwia dziecku sterowanie jej zachowaniem. Spociak „przechadza się” po pulpicie komputera i wykonuje przeróżne czynności, które wyznacza mu dziecko, np. czesze się, tańczy. Spociak pozwala administratorom serwisu kontaktować się z dziećmi. Za pośrednictwem animowanej postaci dziecku przekazywane są komunikaty mówiące m.in. o zasadach bezpieczeństwa w Internecie, także informacje o bezpiecznych i ciekawych stronach.
Jednym z warunków korzystania przez dziecko z serwisu sieciaki.pl jest umowa, którą dziecko podpisuje z rodzicami.
– Są to prawa i reguły korzystaniu z Internetu przez dzieci. Ale rodzice też mają określone prawa i obowiązki – podkreśla Marcin Sołodki.

Katalog bezpiecznych stron
Użytkownicy serwisu sieciaki.pl tworzą także katalog bezpiecznych stron internetowych.
– Polega to na tym, że dzieci mogą zgłosić stronę, która im się podoba, jest dla nich ciekawa i chciałyby, żeby znalazła się w naszym katalogu – tłumaczy Andrzej Piękoś, redaktor serwisu sieciaki.pl. – Potem nasi wolontariusze sprawdzają taką stronę pod względem różnych kryteriów, m.in. treść musi być przeznaczona dla dzieci, nie może być to strona typowo komercyjna, nie może zawierać czatów czy forum, które nie są moderowane. Kontaktujemy się z właścicielem takiej strony i, jeśli on wyrazi zgodę, zamieszczamy ją w katalogu. Mamy różne działy: edukacja, rozrywka itd. Są strony z ulubionymi bohaterami z kreskówek, blogi.

Każda ze stron katalogu bierze udział w głosowaniu na stronę miesiąca – głosy są oddawane przez zarejestrowanych użytkowników serwisu sieciaki.pl. Każda ze stron z katalogu oznaczana jest specjalnym graficznym certyfikatem – jest to baner, który po kliknięciu przekierowuje nas na stronę www.sieciaki.pl, dzięki czemu użytkownicy mogą zgłaszać niezgodności z regulaminem katalogu.

Stop cyberprzemocy
Od 24 stycznia 2008 r. trwa kolejna odsłona kampanii „Dziecko w sieci”. Tym razem porusza problem przemocy rówieśniczej z użyciem Internetu i telefonów komórkowych.

Z badań przeprowadzonych przez Gemius S.A. dla Fundacji Dzieci Niczyje na początku 2007 roku wynika, że ponad połowa młodych internautów doświadcza różnych form przemocy w sieci. Często są to sytuacje potencjalnie niebezpieczne. :
Katarzyna Fenik z Fundacji Dzieci Niczyje, koordynatorka serwisu helpline.org.pl mówi, że codziennie odbierają zgłoszenia dotyczące przypadków cyberprzemocy.
– Wiele z nich to bardzo poważne sytuacje wymagające natychmiastowej interwencji. Dzieci najczęściej proszą o usunięcie wulgarnych, ośmieszających je materiałów z Internetu. Upublicznienie takich treści to dla dziecka ogromny problem.

10 rad dla rodziców Odkrywaj Internet razem z dzieckiem. Spróbujcie znaleźć strony, które mogą zainteresować Wasze pociechy, a następnie zróbcie listę przyjaznych im stron. Naucz dziecko podstawowych zasad bezpieczeństwa w Internecie. Uczul dziecko na niebezpieczeństwa związane z nawiązywaniem nowych znajomości w Internecie. Podkreśl, że nie można ufać osobom poznanym w sieci, ani też wierzyć we wszystko, co o sobie mówią. Rozmawiaj z dziećmi o ryzyku umawiania się na spotkania z osobami poznanymi w sieci. Dzieci muszą mieć świadomość, że mogą spotkać się z nieznajomymi wyłącznie po uzyskanej zgodzie rodziców i zawsze w towarzystwie dorosłych lub przyjaciół. Naucz dziecko ostrożności przy podawaniu swoich prywatnych danych. Dostęp do wielu stron internetowych przeznaczonych dla najmłodszych wymaga podania prywatnych danych. Ważne jest, by dziecko wiedziało, że podając takie informacje, zawsze musi zapytać o zgodę swoich rodziców. Ustal z nim, żeby nigdy nie podawało przypadkowym osobom swojego imienia, nazwiska, adresu i numeru telefonu. Naucz dziecko krytycznego podejścia do informacji przeczytanych w sieci. Wiele dzieci używa Internetu w celu rozwinięcia swoich zainteresowań i rozszerzenia wiedzy potrzebnej w szkole. Mali internauci powinni być jednak świadomi, że nie wszystkie informacje są wiarygodne. Naucz dziecko, że trzeba weryfikować znalezione w Internecie treści, korzystając z innych dostępnych źródeł (encyklopedie, książki, słowniki). Bądź wyrozumiały dla swojego dziecka. Często zdarza się, że dzieci przypadkowo znajdują się na stronach przeznaczonych dla dorosłych. Ważne jest, żeby dziecko Ci ufało i mówiło o tego typu sytuacjach. Zgłaszaj nielegalne i szkodliwe treści. Nielegalne treści można zgłaszać na policję lub do współpracującego z nią punktu kontrolnego ds. zwalczania nielegalnych treści w Internecie – Hotline’u (www.dyzurnet.pl) Zapoznaj dziecko z NETYKIETĄ – Kodeksem Dobrego Zachowania w Internecie. Poznaj sposoby korzystania z Internetu przez Twoje dziecko. Przyjrzyj się, jak Twoje dziecko korzysta z Internetu i jak zachowuje się w sieci. Staraj się poznać znajomych, z którymi dziecko koresponduje za pomocą Internetu. Pamiętaj, że pozytywne strony Internetu przeważają nad jego negatywnymi stronami.

21% dzieci doświadcza poniżania, ośmieszania i upokarzania; 16% dzieci doświadcza straszenia i szantażowana; 57% osób w wieku 12 – 17 lat była przynajmniej raz obiektem zdjęć lub filmów wykonanych wbrew ich woli. 14% dzieci zgłasza przypadki rozpowszechniania za pośrednictwem Internetu lub telefonów komórkowych kompromitujących je materiałów. Źródło: badania przeprowadzone przez Gemius S.A. dla Fundacji Dzieci Niczyje na początku 2007 r.

Co robić, żeby przeciwdziałać cyberprzemocy? 1. Ustawcie komputer w ogólnie dostępnym miejscu, żeby mieć kontrolę nad dzieckiem korzystającym z Internetu. 2. Rozmawiające regularnie z dzieckiem o tym, co robi w Internecie i w jaki sposób korzysta z telefonu komórkowego. Ustalcie zasady korzystania z sieci i poinformujcie dziecko o tym, czym jest cyberprzemoc. 3. Poinformujcie dziecko, że przemoc w Sieci jest krzywdząca i niedopuszczalna i że działania takie mogą mieć poważne konsekwencje, a anonimowość w sieci jest tylko pozorna. 4. Powiedzcie dziecku, że kiedy padnie ofiarą przemocy musi was o tym poinformować i że może zawsze liczyć na waszą pomoc. 5. Proście, aby dziecko informowało was również o przypadkach cyberprzemocy, nawet jeśli go nie dotyczą i nie pozostawajcie wobec takich przypadków obojętni.

Przydatne linki: www.fdn.pl www.saferinternet.pl www.dzieckowsieci.pl www.sieciaki.pl www.przedszkolaki.dzieciaki.pl www.helpline.org.pl www.dyzurnet.pl