Przejdź do treści głównej

Pozarządowy projekt zmian ustawy o fundacjach

autor(ka): Grzegorz Makowski, Instytut Spraw Publicznych
2007-03-01, 10:00
archiwalne
Organizacje pozarządowe przygotowały własny projekt ustawy o fundacjach, którym zajmie się parlament. Wcześniej rząd planował w niej kontrowersyjne zmiany.
Intensywne prace na projektami nowelizującymi ustawę o fundacjach trwają od jesieni zeszłego roku. Relacjonowaliśmy je na bieżąco więc w tym miejscu ograniczymy się jedynie do krótkiego przypomnienia jak rozwijały się prace na zmianami w ustawie o fundacjach.

We wrześniu 2006 r. rząd przedstawił bardzo kontrowersyjną propozycję nowelizacji obowiązującej ustawy o fundacjach. Jednak po tym jak Rządowe Centrum Legislacji stwierdziło, że projekt nowelizacji idzie zbyt daleko, przygotowano serię równie kontrowersyjnych projektów nowej ustawy.

Pozarządowy zespół
W te prace od początku byli włączeniu przedstawiciele organizacji pozarządowych, Rada Działalności Pożytku Publicznego oraz członkowie Parlamentarnego Zespołu ds. Organizacji Pozarządowych. Choć w ciągu miesięcy projekty zmian ustawy o fundacjach ewoluowały generalnie w dobrym kierunku, a rząd uwzględnił wiele postulatów zgłaszanych przez środowiska pozarządowe, to jednak w najnowszej wersji projektu nowej ustawy o fundacjach, która była dyskutowana 7 lutego na posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu ds. Organizacji Pozarządowych wciąż znajdowały się przepisy nie do zaakceptowania - ograniczające swobodę fundatora, dające zbyt daleko idące uprawnienia zarządowi, czy wprowadzające enigmatyczny wymóg rezerwowania środków niezbędnych do pokrycia likwidacji fundacji.

Po dziś dzień nie osiągnięto też porozumienia co do najważniejszej kwestii, to znaczy ewentualnego wycofania się projektodawców z pomysłu tworzenia nowej ustawy i powrotu do nowelizacji przy jednoczesnym otwarciu kompleksowej dyskusji na temat ogólnej sytuacji fundacji w Polsce. Ze strony Marszałka Borusewicza padła więc dość niespodziewana propozycja, aby organizacje same przygotowały propozycję nowelizacji ustawy bądź projekt nowej ustawy, którym można byłoby zająć się w Parlamencie.

Jeszcze w trakcie spotkania Zespołu ustalono pierwszy termin spotkania grupy osób chętnych do pracy nad pozarządowym projektem zmian w ustawie o fundacjach. Grupa po raz pierwszy zebrała się parę dni potem w siedzibie Związku Harcerstwa Polskiego.

W trakcie spotkania zdecydowanie odrzucono możliwość prac na projektem nowej ustawy. Powody są oczywiste - nowa ustawa przygotowywana w takim trybie byłaby bardzo niedoskonała i, tak jak projekt rządowy, byłaby chaotyczną kompilacją aktualnie obowiązujących przepisów i najróżniejszych pomysłów motywowanych potrzebą chwili a nie pogłębioną analizą sytuacji tych podmiotów. Poza tym wejście w życie nowej ustawy oznaczałoby również, że całe orzecznictwo dotyczące obszaru który ona reguluje staje się nieważne. Maiłoby to ogromne znaczenie dla praktyki stosowania prawa tego prawa. Postanowiono więc skupić się na przygotowaniu nowelizacji, która wychodziłaby naprzeciw pewnym oczekiwaniom rządu, ale jednocześnie w największym stopniu satysfakcjonowałby przedstawicieli organizacji pozarządowych. Taki projekt właśnie powstaje i warto byłoby omówić przynajmniej ogólnie jego założenia.

Co w projekcie?
Jak napisano w wersji roboczej uzasadnienia pozarządowy projekt nowelizacji zmierza przede wszystkim do doprecyzowania przepisów dotyczących zasad kontroli właściwych organów nad fundacjami oraz usprawnienia tych elementów ustawy, które przekładają się na efektywną realizację celów społecznie użytecznych, którym fundacja ma służyć. Organizacje proponują, aby w aktualnej ustawie zmienić:

* Art. 1 - proponuje się wykreślić odwołanie do "interesów Rzeczpospolitej Polskiej" ze względu na jego anachroniczność i zakorzenienie w przepisach konstytucji PRL, która miała na celu ograniczenie swobody podmiotów takich jak fundacje.

W tym samym artykule proponuje się również wykreślenie przykładowego wyliczenia celów, którym miałaby służyć fundacja. Ten katalog również nie odzwierciedla dzisiejszych realiów i koliduje z rozumieniem działalności społecznie użytecznej odzwierciedlonym chociażby w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie - do niej właśnie proponują odnieść się ustawodawcy. Zamiast umieszczania przykładowego katalogu obszarów działalności, który potencjalnie mógłby zawężać możliwości funkcjonowania fundacji, należy wskazać, że fundacje realizują cele społecznie użyteczne w obszarach wymienionych w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.

* Art. 5 - zmiana ma polegać na wprowadzaniu możliwości określenia w statucie przez fundatora zasad podziału środków pozostających po likwidacji fundacji oraz okoliczności, w których fundacja mogłaby być zlikwidowana. Początkowo propozycje szły o wiele dalej i polegały na wprowadzeniu tych przepisów w formie obligatoryjnej. Zrezygnowano jednak z tej wersji przepisu.

Kosmetycznej zmianie ulec miałby również ust. 5 - przy wyborze ministra właściwego proponuje się odwołanie do ustawy o działach administracji po to aby fundacje rejestrując się nie wybierały zupełnie dowolnie, a przez to nierozważnie swojego organu nadzoru.

Jedynie drobną zmianę proponuje się w ust. 4 dotyczącym prowadzenia działalności gospodarczej. Polega ona na dodaniu słowa "statutowych" w miejscu, gdzie mowa o celach, którym służyć ma prowadzenie działalności gospodarczej. Zmiana ta doprecyzowałaby aktualnie obowiązujące przepisy. W przeciwieństwie do rządu projektodawcy nie widzą konieczności podnoszenia kwoty środków niezbędnej do uruchomienia działalności gospodarczej. Jest to dość radykalna różnica w stosunku do planów Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, które zakładają podniesienie tego limitu do wysokości 20 tys. zł i zakaz wykorzystywania w działalności gospodarczej środków przeznaczonych na realizację celów statutowych.

* Art. 12 - zmiany w tym punkcie poniekąd wychodzą naprzeciw motywacjom rządowym i mają na celu przede wszystkim doprecyzowanie zasad sprawozdawczości fundacji i umożliwienie sprawowania efektywniejszego nadzoru. W ust. 2 proponuje się uszczegółowienie terminu, w którym fundacja byłaby zobowiązana do złożenia sprawozdania ministrowi właściwemu. Proponuje się ustalenie go na 7 miesięcy od końca roku obrotowego, z uwagi na to, iż zarząd fundacji (co wynika z innych przepisów) w ciągu pół roku musi zaakceptować sprawozdanie i dopiero po tym czasie, po dopełnieniu wszystkich formalności powinien składać odrębny raport ministrowi.

W ust. 3 proponuje się dodanie fragmentu, który zobowiązywałby fundacje nie tylko do samodzielnego upublicznienia raportów, ale także do przesyłania ich ministrowi celem opublikowania w Biuletynie Informacji Publicznej.

Projektodawcy proponują również dodanie ustępu otwierającego możliwość ukarania fundacji grzywną za niedotrzymanie terminu złożenia sprawozdania. Tu jednak pojawia się problem, ponieważ nie chcąc pozostawiać w tej kwestii wolnej ręki ministrowi zakłada się, że decyzję o nałożeniu grzywny podejmowałby sąd na wniosek ministra. W następnym kroku, jeśli grzywna okazałaby się nieskuteczna, minister mógłby złożyć kolejny wniosek do sądu o likwidację fundacji. Kłopot polega na takim zredagowaniu przepisu, aby minister nie mógł złożyć wniosku o likwidację fundacji przed wnioskiem o nałożenie grzywny. Jak dotąd nie znaleziono dobrego rozwiązania w tej kwestii.

Co dalej z projektem?
Nad projektem toczą się jeszcze intensywne prace. Szczegółowe brzmienie przepisów wymaga jeszcze dopracowania. Dotąd obyły się dwa spotkania grupy roboczej, następne prawdopodobnie już się nie odbędzie i ostateczny kształt projektu nowelizacji zostanie uzgodniony w trybie obiegowym. Potem projekt zostanie przekazany Radzie Działalności Pożytku Publicznego, skąd trafi do rąk Marszałka Senatu RP Bogdana Borusewicza. Czy ostatecznie trafi on pod obrady Parlamentu, i czy będzie godną konkurencja dla projektu rządowego, trudno w tej chwili przewidzieć. Marszałek obiecał, że przyjrzy się projektowi jeśli ten dotrze do niego przed 8 marca.

Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!
Wyraź opinię 0 0

Skomentuj

KOMENTARZE

  • pomusice ~piotr langowski 12.01.2009, 01:19 jestem osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu mieszkam w hotelu opłata mnie wynoś 500 zł na miesiąc a mam renty 600 zł mam epilepsje sparalirzowaną prawą strone mam 27 lat naczyniaka w głowie ODPOWIEDZ
  • Pozarządowy projekt zmian ustawy o fundacjach ~Adam Halemba 05.03.2007, 10:10 prosimy o zamieszczenie kontaktu do zespołu roboczego chodzi o kilka praktycznych uwag ODPOWIEDZ
  • Jak skontaktować się z zespołem roboczym? ~ŁB 05.03.2007, 07:06 Jak dzisiaj można skontaktować się z kimś z zespołu pracującego nad projektem nowelizacji? Mam konkretną sugestię - i nie wiem komu ją przekazać... ODPOWIEDZ

Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

  • prawo