dzialaj

• skomentuj
• poleć tę stronę
• wersja do druku

Czyli “być na tej samej stronie” oznacza w angielskim m. in. sytuację, gdy pod danym pojęciem wszyscy zainteresowani rozumieją to samo. Ustaleniu co rozumie się pod pojęciem III sektor i jaką ma pełnić rolę, służy Biała Księga. Podobnie jak umowa społeczna (kompakt), dokument nie ma wiążącego prawnie charakteru. Ale może mieć ogromne znaczenie, gdyż to na podstawie zawartych w nim definicji oraz określonych obszarów wspólnych działań buduje się dalsze regulacje o charakterze wzajemnym, jak kompakty, czy akty prawne.

W Wielkiej Brytanii Białe Księgi określają zarówno czym jest III sektor, jak i w jakie relacje wchodzi on z sektorem publicznym. Czego sektor publiczny oczekuje od organizacji? Jaka jest rola III sektora w dostarczaniu usług publicznych? Jak władza zamierza wspierać sektor w jego rolach i jakie struktury ma do tego stworzyć? Na te pytania odpowiedzi znaleziono w Anglii i Walii poprzez Białe Księgi; poszukuje ich też Irlandia Północna. Zatem odmiennie niż kompakt, Biała Księga zawiera nie tyle kodeks zasad, w oparciu o które buduje się partnerstwo międzysektorowe, ale raczej określa sfery i obszary w jakich to partnerstwo jest, czy też powinno być realizowane.

 

Taki tytuł ma dokument zwany w podtytule Białą Księgą dla administracji lokalnej, który stworzono w 2006 r. w Anglii. Zawiera ona program wsparcia społeczności lokalnych i ich obywateli w wykreowaniu silniejszej i bardziej widocznej lokalnie reprezentacji; a także w stworzeniu struktury współpracy obywateli z samorządem.

W ramach angielskiej Białej Księgi zaproponowano przegląd istniejących mechanizmów i polityk wsparcia zarządzania lokalnego, znany później pod nazwą przeglądu Quirka. Przegląd Quirka zawierał rekomendacje jak lepiej można by promować te mechanizmy oraz jakich instrumentów brakuje w systemie. W jego ramach zaproponowano też stworzenie funduszu na modernizację budynków, aby umożliwić ich przekazanie pod zarząd społeczny.

Diagnoza systemu wsparcia społeczności lokalnych aby mogły one lepiej uczestniczyć w partnerstwie z administracją wykazała, że system ten nie jest odpowiednio skoordynowany i skierowany. Zatem w Białej Księdze znalazły się rekomendacje odnośnie stworzenia nowego, lepszego systemu, metod upowszechniania świadomości o jego istnieniu, działań zwiększających kompetencje do udziału w debacie publicznej oraz szkoleń przygotowujących obywateli do roli liderów lokalnych.

Inną potrzebą było stworzenie dynamicznego systemu konsultacji i zaangażowania w sprawy publiczne organizacji lokalnych i obywateli. Biała Księga zawiera zatem wskazanie do upraszczania zawiłych i niejasnych dla obywateli systemów konsultacji. Te i inne działania mają sprzyjać większej spójności społecznej, która jest jedną z wartości wymienionych w Księdze. Organizacje społeczne i woluntarystyczne określane są jako spoiwo społeczności lokalnych, dzięki któremu ludzie z różnych środowisk mogą współpracować ze sobą w realizacji wspólnych celów.

Nie zapomniano też o istotnej roli, jaką mają organizacje w dostarczaniu usług publicznych. Zaproponowano utworzenie mechanizmu zwiększającego zaangażowanie organizacji w te działania.

 

O tym mówi rozdział drugi angielskiej Białej Księgi. Wskazuje się tam, jak propozycje z rozdziału pierwszego zmienią sposób, w który lokalne władze i ich partnerzy odpowiadają na wyzwania. Księga uznaje przy tym różnorodność podmiotów i ról w obrębie sektora. Wskazuje się tam funkcję reprezentacji społeczności lokalnej, jak i zwiększającą się rolę w dostarczaniu usług publicznych.

Oczekuje się, że III sektor będzie zaangażowany w międzysektorowe działania mające na celu kształtowanie przestrzeni lokalnej. Co ciekawe, Księga precyzuje, że nawiązana zostanie współpraca z federacjami krajowymi w kwestii ustalenia standardów zaangażowania lokalnych organizacji w ten proces.

Inną niezwykle ważną kwestią jest konstatacja, że stabilne i zrównoważone finansowanie potrzebne jest organizacjom do prawidłowego funkcjonowania. Przy czym czas trwania finansowania powinien zależeć zarówno od celu jak i od tego, co najbardziej sprzyja osiągnięciu właściwych rezultatów w ramach otrzymanych środków. W przypadku grantów, trzy lata uznaje się za najlepszy czas trwania dofinansowania, poza sytuacjami, kiedy najlepsze efekty osiągnie się w innym okresie.

 

To z kolei dokument Zgromadzenia Narodowego Walii. Ten odpowiednik Białej Księgi został utworzony na podstawie sekcji 114 ustawy o Rządzie Walii z 1998 r., w której określono wymóg zdefiniowania jak Rząd planuje promować kwestie bliskie organizacjom.

Plan określa jak Zgromadzenie chce wesprzeć materialnie sektor (granty, pożyczki, gwarancje), jak monitorowana będzie pomoc udzielona organizacjom i jej rezultaty oraz na jakich zasadach przebiegać mają konsultacje. Ewaluacja przeprowadzana jest raz do roku. Zgromadzenie nie może delegować funkcji tworzenia, przerabiania i poprawiania planu na inne ciała, a także zawsze musi w tych sprawach zasięgać opinii organizacji.

Plan zawiera oczywiście część normatywną, opisującą generalne zasady i wartości jakie obecne są we wzajemnych relacjach Zgromadzenia z sektorem. W tym partnerstwie Zgromadzenie m. in. wspiera dobre praktyki i współudział w podejmowaniu decyzji, nadzoruje wykorzystanie funduszy publicznych, wspiera sektor przez te fundusze, a także przez współpracę i szkolenia. Zgromadzenie zachęca też do wolontariatu, wspiera działalność organizacji parasolowych, a także stara się rozpoznawać szczególne potrzeby i wkład różnych grup w III sektorze. Uwagę zwraca się też na włączenie w działania społeczne różnych grup wiekowych tak, aby wolontariat uznawany był za aktywność obywatelską niezwiązaną z wiekiem. Zgromadzenie ma też za zadanie z uwagą oceniać jak zmiany w politykach wpływają na sektor i zasięgać w tych kwestiach opinii organizacji.

 

Według ustalonych priorytetów Zgromadzenie Narodowe zobowiązuje się do wsparcia finansowego III sektora w ramach dostępnych na ten cel środków. Kodeks dobrych praktyk w tym zakresie promuje jasność celów ścieżek grantowych, przejrzystość i obiektywizm w procesie oceny wniosków, a także spójność i komplementarność programów finansowania.

Dodatkowo kodeks kładzie nacisk na odpowiednie kształtowanie wskaźników według których organizacje będą oceniane. Istotne jest też przechodzenie do systemu trzyletnich grantów instytucjonalnych jako instrumentu promowania planowania długoterminowego. Udzielający grantów są też zobowiązani do efektywnego alokowania środków.

 

W ramach walijskiego planu, Zgromadzenie Narodowe, we współpracy z WCVA (Wales Council for Voluntary Action), federacją organizacji, podjęło się identyfikacji organizacji parasolowych i sieci organizacji, które zainteresowane są ustalaniem standardów dialogu obywatelskiego i współpracy. Zgromadzenie oczekuje od organizacji, że będą współpracowały ze sobą i tworzyły odpowiednie sieci, które będą występowały przed Zgromadzeniem w sprawach dotyczących wszystkich organizacji. Zgromadzenie zobowiązuje się do regularnych spotkań z przedstawicielami sektora. Przedmiotem spotkań jest wymiana informacji na temat zmian w politykach publicznych, informowanie zgromadzenia o zmianach i problemach w sektorze, tworzenie i praca grup roboczych, czy ustalenia dotyczące bieżących konsultacji. Dyskusja ma obejmować także omawianie działań administracyjnych w programach finansowania sektora.

Dodatkowo, w planie zaznaczono, że Zgromadzenie powoła Radę Partnerstwa z Sektorem. Rada jest w założeniu ciałem dialogu o mieszanym składzie, działającym pod przewodnictwem Ministra. Składa się z 11 przedstawicieli Zgromadzenia, 3 przedstawicieli WCVA i 21 przedstawicieli innych organizacji. Rada opiniuje wdrażanie, monitorowanie i zmiany Planu, pomaga w konsultacjach dotyczących jego implementacji oraz przygotowuje roczny raport z działań podejmowanych w jego ramach.

Plan jasno określa zobowiązania Zgromadzenia we współpracy z III sektorem. Zgromadzenie ma zbierać dane i statystyki dotyczące sektora, informacje o możliwościach wspólnych szkoleń dla administracji obsługującej Zgromadzenie i przedstawicieli organizacji. Ciekawym pomysłem jest zobowiązanie do opracowania programu praktyk wymiennych pomiędzy pracownikami sektora pozarządowego i pracownikami Zgromadzenia.

Jak widać dokumenty w rodzaju Białej Księgi roją się od pomysłów, strategii i zobowiązań, których realizacja na pewno wspomaga III sektor, partnerstwo międzysektorowe, a także spójność społeczną. Należy jednak pamiętać, że papier wszystko zniesie. Jeśli mają one być czymś więcej niż listą obietnic, nawet w sferze definicyjnej powinny być produktem zakorzenionego rozumienia czym jest sektor obywatelski i jak sytuuje się w relacji z sektorem publicznym. Utworzenie Białej Księgi jest poprzedzone dyskusją, zbieraniem materiałów, a nierzadko badaniami i (jak w Anglii) przeglądami istniejących rozwiązań. Następnie, zawarte w tym dokumencie postanowienia są upowszechniane, a ich realizacja monitorowana i poddana ocenie z udziałem wszystkich zainteresowanych stron. Tylko wtedy jest szansa że cel zapisywania Białej księgi marzeniami o lepszym świecie zostanie  w jakiejś części osiągnięty.