Odcinek 11. Specjalizacja czy uniwersalność?
Przy szacowaniu rezultatów działań sektora trzeba pamiętać nie tylko o różnorodności aktywności podejmowanych przez organizacje, ale także o ich złożoności. NGO działają w wielowymiarowej rzeczywistości i rzadko koncentrują się tylko na jednym jej aspekcie – ich siłą jest to, że widzą sprawy kompleksowo.
Zobacz także:
Zobacz serwis:
W jednym z poprzednich odcinków opisano strukturę sektora pozarządowego pod względem pól działań organizacji. Jednak w rzeczywistości połowa organizacji prowadzi działania na więcej niż jednym polu, a niektórym trudno jest stwierdzić, jaki obszar działalności jest dla nich najistotniejszy (okazało się to niemożliwe w przypadku 13% organizacji).
• Przeciętna organizacja wskazuje na więcej niż dwa podstawowe pola działań
• Jedna na cztery organizacje prowadzi działania na co najmniej trzech polach.
• „Specjalizacja” organizacji (koncentracja na węższej palecie działań) wiąże się z (kolejno wg siły zależności): działalnością na pewnych szczególnych polach (mniej pól działań wskazują organizacje sportowe i rekreacyjne, ochrony zdrowia oraz zajmujące się wsparciem dla inicjatyw obywatelskich, więcej – organizacje zajmujące się prawem i prawami człowieka, działalnością międzynarodową, rynkiem pracy, edukacją i rozwojem lokalnym) i wielkością organizacji (im mniejsza organizacja tym mniej pól działań wskazuje).
Aktywność na wielu polach to atut organizacji – umożliwia bowiem dostarczanie odbiorcom ich działań wsparcia o bardziej komplementarnym i lepiej zharmonizowanym charakterze (o ile oczywiście działalność na wielu obszarach nie wynika jedynie z oportunistycznego stosunku organizacji do własnej misji). Uważniejsze spojrzenie na wyniki badania pozwala stwierdzić, jakiego rodzaju dodatkową działalność podejmują najczęściej organizacje działające na poszczególnych polach.
• Aż czterdzieści procent organizacji kulturalnych (wskazujących jako główny obszar swoich działań „kulturę i sztukę”) deklaruje także działalność o charakterze edukacyjnym i wychowawczym (niekiedy mogą tak traktować swoją podstawową działalność). Co piąta zajmuje się też sportem, rekreacją lub działalnością hobbystyczną.
• Co czwarta organizacja sportowa lub rekreacyjna za jedno z głównych pól swoich działań uważa także (co nie dziwi) „edukację i wychowanie”.
• Organizacje edukacyjne z kolei równie często wskazują na aktywność w sferze kultury i sztuki oraz sportu i rekreacji. Co ciekawe, 20% z nich deklaruje także działania w zakresie pomocy społecznej.
• Co trzecia organizacja zajmująca się głównie ochroną zdrowia wymienia wśród podstawowych pól swoich działań pomoc społeczną (i odwrotnie). 20% deklaruje też działania o charakterze edukacyjnym.
• Działalność w sferze pomocy społecznej i usług socjalnych często łączona jest z ochroną zdrowia, edukacją i (nieco rzadziej, w 1 na 5 przypadków) z aktywnością sportową i rekreacyjną.
• Organizacje zajmujące się rynkiem pracy i aktywizacją zawodową nierzadko (w 1 na 3 przypadki) deklarują także działania o charakterze edukacyjnym (szkolenia?). Prawie równie często wskazują też na działania w sferze rozwoju lokalnego, którą jednak – zwłaszcza w ich przypadku – trudno traktować jako odrębną dziedzinę aktywności.
• Podobnie jest w przypadku organizacji angażujących się w ochronę środowiska: 33% zajmuje się edukacją, a 22% utożsamia się także z „rozwojem lokalnym”.
Przedstawione dane pochodzą z badania na reprezentatywnej próbie 1700 stowarzyszeń i fundacji zrealizowanego w pierwszym kwartale 2008 roku na zlecenie Stowarzyszenia Klon/Jawor. Przedsięwzięcie to było elementem projektu „W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii społecznej” finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej Equal.