25.10.2014 04.43
kalendarz | termin ucieka | newsletter | dodaj wiadomość
 
 
Wiadomość archiwalna

Sprawozdanie finansowe - obowiązek każdej organizacji

Księgowi większości organizacji często dopiero w kwietniu mogą odetchnąć z ulgą po marcowej gorączce sporządzania sprawozdania finansowego, które musi być gotowe do 31 marca.

Sprawozdanie finansowe składa się z: bilansu; rachunku zysku i strat (w przypadku organizacji nieprowadzących działalności gospodarczej zwany rachunkiem wyników) oraz informacji dodatkowej. Podstawowe wzory tych dokumentów zawiera ustawa o rachunkowości. Organizacje nieprowadzące działalności gospodarczej mogą zastosować formularze uproszczone.

Wzór sprawozdania finansowego organizacji nieprowadzącej działalności gospodarczej
W przypadku organizacji nieprowadzących działalności gospodarczej mogą być stosowane formularze uproszczone:

  • bilansu;
  • rachunku wyników;
  • informacji dodatkowej.

Ich wzory zawiera Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi i nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 137, poz. 1539). Warto podkreślić, że wzory te stanowią jedynie niezbędne minimum informacji, które, zgodnie z Rozporządzeniem, mogą być wykazywane „z większą szczegółowością stosownie do potrzeb i wielkości jednostek”. „Potrzeba większej szczegółowości” może wystąpić wówczas gdy organizacja prowadzi jednocześnie działalność statutową odpłatną i nieodpłatną. Zwróćmy przy tym uwagę, że zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, organizacje prowadzące zarówno działalność statutową nieodpłatną, jak i odpłatną pożytku publicznego, powinny wyodrębnić rachunkowo te rodzaje działalności „w stopniu umożliwiającym określenie przychodów, kosztów i wyników (art. 10 pkt 1). Można więc we wzorze rachunku wyników wyróżnić zarówno pozycje przychodów, jak i kosztów obu tych działalności oddzielnie.

Jeśli organizacja rozpoczęła działalność gospodarczą w trakcie trwającego już roku, to z dniem rozpoczęcia tej działalności ma obowiązek stosowania wszystkich przepisów ustawy o rachunkowości, w tym wynikający z niej wzór sprawozdania finansowego.

Wzór sprawozdania finansowego organizacji prowadzącej działalność gospodarczą
Organizacje prowadzące działalność gospodarczą stosują wzory sprawozdań finansowych zawartych w ustawie o rachunkowości. Ich sprawozdanie zasadniczo składa się z:

  • bilansu;
  • rachunku zysków i strat;
  • informacji dodatkowej.

Możliwe jest stosowanie pewnych uproszczeń, czyli ograniczenie sprawozdania do pozycji oznaczonych we wzorach bilansu i rachunku zysków i strat literami oraz cyframi rzymskimi. Uproszczenie to można zastosować, jeśli nie spełniamy co najmniej dwóch z trzech przytoczonych warunków (co dotyczy zdecydowanej większości organizacji):

  • średnioroczne zatrudnienie w organizacji w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób;
  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln euro;
  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln euro.

Również w tym przypadku wskazane jest rozróżnienie pozycji przychodów i kosztów działalności odpłatnej, nieodpłatnej oraz gospodarczej.

Sprawozdanie finansowe organizacji prowadzącej działalność gospodarczą i spełniającej dwa z wcześniej wymienionych warunków będzie zawierać dwa dodatkowe elementy: rachunek przepływów pieniężnych oraz zestawienie zmian w kapitale własnym.

Szerszy zakres informacji dodatkowej dla organizacji prowadzącej działalność gospodarczą
Warto zwrócić uwagę, że od 1 stycznia 2009 r., zgodnie ze znowelizowaną ustawą o rachunkowości, organizacje prowadzące działalność gospodarczą obowiązuje szerszy zestaw informacji, które trzeba zawrzeć w informacji dodatkowej (zał. 1 pkt. 5 ustawy o rachunkowości). Są to np. informacje dotyczące wynagrodzenia biegłego rewidenta przeprowadzającego badanie sprawozdania finansowego, czy przeciętne w roku obrotowym zatrudnienie w podziale na grupy zawodowe. Tak więc zakres informacji dodatkowej organizacji prowadzących działalność gospodarczą jest szerszy od zakresu informacji dodatkowej organizacji jej nieprowadzącej.

Przykładowe wzory bilansu i rachunku wyników można też znaleźć w serwisie www.ksiegowosc.ngo.pl.

Kto sporządza i kto zatwierdza sprawozdanie finansowe?

Kto powinien podpisać bilans i rachunek wyników naszego Stowarzyszenia? Czy wystarczy skarbnik, czy musi to być prezes lub wiceprezes, czy dwie osoby, tak jak w naszym statucie?

Za sporządzenie sprawozdania finansowego odpowiedzialny jest „kierownik jednostki”, czyli jedno- lub wieloosobowy organ zarządzający organizacją – najczęściej jest to zarząd. W praktyce, sporządzającym sprawozdanie finansowe będzie oczywiście księgowy lub zewnętrzna firma, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z ostatnią nowelizacją ustawy o rachunkowości to nie księgowy, lecz „kierownik jednostki” (np. zarząd) ponosi odpowiedzialność za sporządzenie sprawozdania (art. 4a ustawy o rachunkowości). Oznacza to, że jeśli sprawozdanie nie zostanie sporządzone lub będzie sporządzone nieprawidłowo, bądź będzie zawierało nierzetelne dane, karany będzie za to zarząd organizacji. Grozi mu kara grzywny lub kara pozbawienia wolności do lat 2 (art. 77 pkt 2 ustawy o rachunkowości).
Jest to więc istotna zmiana prawna, nakładająca na zarząd organizacji dużą odpowiedzialność włącznie z konsekwencjami karnymi.
 

Przygotowane sprawozdanie podpisuje osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych (np. księgowa) oraz kierujący organizacją (np. zarząd), podając zarazem datę podpisu. Jeżeli w zarządzie jest kilka osób, to sprawozdanie podpisują wszyscy jego członkowie. Członek zarządu może odmówić podpisania sprawozdania, ale wtedy musi sporządzić pisemne uzasadnienie odmowy, które dołącza się do sprawozdania finansowego.
To, kto zatwierdza sprawozdanie finansowe, musi być wskazane w statucie organizacji – może to być np. rada fundatorów, komisja rewizyjna, czyli organ nadzoru. Zatwierdzenie sprawozdania finansowego może się odbyć poprzez głosowanie i podjęcie uchwały.
Organ zatwierdzający sprawozdanie podejmuje także uchwałę o podziale wyniku finansowego: przeznaczeniu dodatniego wyniku finansowego na cele statutowe lub pokryciu ujemnego wyniku finansowego z funduszu statutowego.
Warto dodać, że organ zatwierdzający sprawozdanie również odpowiada za prawidłowość jego sporządzenia i w przypadku jego nieprawidłowości będzie też podlegał karze.
 

Termin sporządzenia sprawozdania finansowego
Zgodnie z ustawą o rachunkowości sprawozdanie finansowe musi być sporządzone przez każdą organizację do końca 3 miesiąca od dnia bilansowego (dnia zakończenia roku finansowego), czyli dla większości organizacji do 31 marca.
W tym terminie, jeśli nie jesteśmy organizacją OPP, nie musimy go wysyłać do żadnej instytucji (składamy tylko CIT-8 w urzędzie skarbowym wraz z załącznikami CIT-8/0 i CIT D). Następnie mamy czas na zatwierdzenie sprawozdania finansowego.
OPP mają obowiązek załączenia sprawozdania finansowego do sprawozdania merytorycznego składanego w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej do 31 marca. Sprawozdanie nie musi być jednak podpisane przez zarząd ani zatwierdzone. Zazwyczaj w terminie przygotowania jest ono podpisywane przez osobę sporządzającą (np. księgową), jednak nie jest to bezwzględnym wymogiem.

Obowiązek badania sprawozdań finansowych
Jeżeli organizacja prowadzi działalność gospodarczą i spełnia przynajmniej 2 z 3 wymienionych warunków musi poddać sprawozdanie finansowe badaniu przez biegłego rewidenta:

  • średnioroczne zatrudnienie w organizacji w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób;
  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln euro;
  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln euro.

Ma też obowiązek załączyć opinię z badania przy składaniu sprawozdań do urzędu skarbowego czy KRS.
 

OPP również podlegają obowiązkowemu badaniu sprawozdania finansowego, jeśli spełniają łącznie wszystkie wymienione niżej warunki:

  • realizują zadania publiczne zlecone, jako powierzone do wykonania lub do wspierania zadania publicznego;
  • otrzymały w roku obrotowym łączną kwotę dotacji na realizację zadań określonych w pkt 1 w wysokości co najmniej 50 000 zł;
  • osiągnęły w roku obrotowym przychody w wysokości co najmniej 3 mln zł.

Jeśli przykładowo OPP w 2007 r. (poprzedzającym miniony rok finansowy) realizowała zadania publiczne i osiągnęła wymienione wyżej wskaźniki, to musi poddać badaniu przez biegłego rewidenta sprawozdanie finansowe za rok 2008. Opinię z badania należy też załączyć do MPiPS, urzędu skarbowego i KRS.

Termin zatwierdzenia sprawozdania finansowego
Sprawozdanie finansowe musi zostać zatwierdzone do końca 6 miesiąca od dnia zakończenia roku finansowego, czyli w przypadku roku obrotowego pokrywającego się z rokiem kalendarzowym (a tak jest u większości organizacji) – do 30 czerwca.

Do kogo przesyła się sprawozdanie finansowe
Zatwierdzone sprawozdanie finansowe wraz z uchwałą o podziale wyniku finansowego i opinią audytora (jeśli była wymagana) należy przesłać do:

  • urzędu skarbowego w ciągu 10 dni od daty jego zatwierdzenia (najpóźniej do 10 lipca);
  • dodatkowo organizacje prowadzące działalność gospodarczą muszą przesłać swoje sprawozdanie finansowe do KRS (formularz KRS-Z30 wraz z załącznikami) w ciągu 15 dni od daty jego zatwierdzenia (najpóźniej do 15 lipca).

Wszystkie OPP mają obowiązek przesłać sprawozdanie finansowe do KRS (formularz KRS-Z30 wraz z załącznikami) w ciągu 15 dni od daty jego zatwierdzenia (najpóźniej do 15 lipca). Ich sprawozdanie finansowe powinno też być opublikowane na stronie MPiPS.
Do czasu zatwierdzenia sprawozdania finansowego możliwe jest dokonanie w nim zmian w wyniku weryfikacji ksiąg. Jeśli po dniu dostarczenia sprawozdania do MPiPS (31 marca) były zrobione korekty sprawozdania, dobrą praktyką jest przesłanie ponowne do Ministerstwa jego ostatecznej zatwierdzonej wersji i w takiej postaci udostępnienie do publicznej wiadomości.

Jeżeli organizacja prowadzi działalność gospodarczą i spełnia przynajmniej 2 z 3 poniżej wymienionych warunków musi też opublikować zatwierdzone sprawozdanie finansowe w „Monitorze Polskim B”:

  • średnioroczne zatrudnienie w organizacji w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób;
  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln euro;
  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln euro.

***

Małe organizacje też obowiązuje sporządzenie sprawozdania finansowego
Czy stowarzyszenie, które nie prowadziło żadnej działalności (nie miało żadnych przychodów i kosztów), musi sporządzić sprawozdanie finansowe, a jeśli tak, to w jakiej formie?

Zgodnie z ustawą o rachunkowości obowiązkowi sporządzenia sprawozdania finansowego podlegają wszystkie osoby prawne, a więc dotyczy on także wszystkich organizacji pozarządowych, bez względu na ich wielkość, wysokość przychodów czy rodzaj prowadzonej działalności. Nawet jeśli organizacja jest bardzo mała, opiera się na pracy wolontariuszy i nie zatrudnia żadnych pracowników, albo nie ma żadnych przychodów – finansowych czy rzeczowych – i nie ponosi też żadnych kosztów w ciągu roku finansowego (czyli nie ma tzw. obrotów), musi sporządzić bilans, rachunek wyników i informację dodatkową, wykazując w większości lub we wszystkich pozycjach kwoty zerowe. W takich organizacjach często nie ma księgowego. Z tego względu sprawozdanie sporządzają osoby zarządzające organizacją, czyli np. ktoś z zarządu, a podpisują wszyscy jego członkowie.

***

PODSTAWA PRAWNA

źródło: gazeta.ngo.pl 02(62)2009
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!
Komentarze | dodaj komentarz
Skład sprawozdania finansowego - 2011-06-14, 08:38
dodatkowe obowiązki - 2009-03-13, 13:11
bląd - 2009-03-07, 20:09
Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.